شوری، به دلیل تجمع بیش ازحد نمکهای مختلف، از مهمترین نگرانیها و عوامل خسارت زا در مناطق خشک و نیمهخشک است. خاکهای شور در سطح زمین، گسترده هستند. بیش از ۸۰۰ میلیون هکتار از اراضی جهان تحت تأثیر شوری قرار دارند (شامل خاکهای شور و سدیک) که این مقدار معادل بیش از ۶ درصد از اراضی دنیاست (فائو، ۲۰۰۸). پیدایش خاکهای شور میتواند به صورت طبیعی اتفاق افتاده باشد و یا به واسطهی توسعهی کشت آبی همراه با تبخیر زیاد و فعالیتهای بشری ایجاد شده باشد. با وجود ضرورت یون کلرید به عنوان ریزمغذی برای همهی گیاهان عالی و سدیم به عنوان عنصر ضروری برای گیاهان هالوفیت و برخی از گونه های _۴C، تجمع نمک میتواند زمینهای قابل کشت را به محیطی نامطلوب برای کشاورزی تبدیل کرده، تنوع محلی گیاهان را کاهش داده، رشد و تکثیر گیاهان را محدود کند و منجر به سمیت در گیاهان غیر متحمل به شوری شود. بیشتر گیاهان زراعی نسبت به شوری حساس هستند (توران و همکاران، ۲۰۰۹). انتظار میرود که افزایش اراضی شور، اثرهای مخرب جهانی را در پی داشته باشد و منجر به کاهش ۲۵ درصد از اراضی قابل کشت در ۲۵ سال آینده شود که این مقدار تا اواسط قرن ۲۱ میلادی به ۵۰ درصد خواهد رسید (مهاجان و توتجا، ۲۰۰۵).

۱-۲-۲- خاک شور
خاک شور به خاکی گفته میشود که مقدار نمک آن در منطقهی ریشه به قدری زیاد است که به رشد گیاه آسیب رساند، ولی از آنجاییکه خسارت ناشی از شوری به گونه، رقم، مرحلهی رشد و عوامل محیطی بستگی دارد، تعریف دقیق خاکهای شور دشوار است (امامی، ۲۰۰۵). میتوان گفت که همهی خاکهای شور، حاوی نمکهای محلول در آب هستند (بلیلاک، ۱۹۹۴). قابل قبولترین تعریف خاک شور از فائو (۱۹۹۷) اقتباس شده و به این صورت است که خاک شور، خاکی با هدایت الکتریکی عصارهی اشباع (EC_e) 4 دسیزیمنس بر متر و یا بیشتر است و خاکهایی با هدایت الکتریکی بیش از ۱۵ دسیزیمنس بر متر، خاکهای بسیار شور هستند. کاتیونهای مرتبط با شوری، ⁺Na، ^+۲Ca، ^+۲Mg و آنیونهای معمول در ارتباط با شوری شامل ^-Cl، ^-_۳HCO و^-_۴^۲ SOهستند. در خاکهای شور، دو یون سدیم و کلر به عنوان مهمترین یونها، مورد توجه قرار میگیرند، زیرا یون سدیم موجب تخریب ساختار فیزیکی خاک میشود و از سوی دیگر، سدیم و کلر بیش از حد طبیعی برای گیاهان سمی هستند. خاکهای شور بر اساس غلظت کل نمکها و نسبت سدیم به مجموع کلسیم و منیزیم در عصارهی اشباع خاک به سه دسته شور (حاوی غلظت بالای نمکهای محلول و ECبرابر و بیش از ۴ دسیزیمنس بر متر و تعلق کمتر از ۱۵ درصد از CEC به سدیم)، قلیا (غلظت نمکهای محلول پایین، ولی درصد سدیم قابل تبادل بالا (^[۱]ESP)، یعنی ESP برابر و بیش از ۱۵) و شور- قلیا (نوعی خاک قلیایی با pH کمتر از ۵/۸، تعلق بیشتر از ۱۵ درصد CEC به سدیم وEC بزرگتر از ۴ دسیزیمنس بر متر) تقسیم شدهاند، ولی این تعریف گاهی کنار گذاشته میشود و خاکهای حاوی نمک بیش از اندازه را خاک تحت تأثیر شوری مینامند (امامی، ۲۰۰۵). گیاهان مواد غذایی ضروری را به فرم نمکهای محلول جذب میکنند، در حالی که تجمع بیش از حد نمکهای محلول، شوری خاک نام دارد. به طور معمول، خاکهای شور یا خاکهای تحت تأثیر شوری در مناطق خشک و نیمهخشک یافت میشوند (بلیلاک، ۱۹۹۴).
۱-۲-۲-۱) وسعت شوری در جهان و ایران
بیش از ۸۰۰ میلیون هکتار از اراضی جهان تحت تأثیر شوری قرار دارند که ۳۹۷ میلیون هکتار از آنها مربوط به خاکهای شور و ۴۳۴ میلیون هکتار مربوط به خاکهای قلیا (سدیمی) هستند که این مقدار معادل بیش از ۶ درصد از اراضی کل دنیاست (فائو، ۲۰۰۸). از ۱۵۰۰ میلیون هکتار نواحی زیر کشت دیمکاری، ۳۲ میلیون هکتار (۲۱ درصد) تحت تأثیر شوری ثانویه (شوری ثانویه ناشی از فعالیتهای بشر است) و از ۲۳۰ میلیلون هکتار از نواحی تحت آبیاری، ۴۵ میلیون هکتار تحت تأثیر شوری قرار دارند (۲۰ درصد). اگرچه، اراضی تحت آبیاری فقط ۱۵ درصد از کل نواحی زیر کشت را شامل میشوند، ولی قابلیت دوبار تولید در مناطق بارانی را دارند و یک سوم غذای دنیا را تأمین میکنند (مونز، ۲۰۰۵). توزیع و پراکندگی اراضی شور در سطح جهان، یکنواخت نیست، به طوری که قارهی اقیانوسیه با حدود ۳۶۰ میلیون هکتار و قارهی آسیا با حدود ۳۱۰ میلیون هکتار از اراضی شور بیشترین سطح اراضی شور را دارا هستند. در آسیا بعد از شوروی سابق، چین، هندوستان و پاکستان، بیشترین سطح خاکهای شور به ایران تعلق دارد. وسعت اراضی شور در ایران بر اساس آمار منابع مختلف بین ۲۳ تا ۳۴ میلیون هکتار برآورد شده است، به طوری که آمار فائو (۲۰۰۰) حاکی از این است که ۵/۲۵ میلیون هکتار از اراضی ایران شور و ۵/۸ میلیون هکتار، بسیار شور هستند. اراضی شور ۱۴ درصد از وسعت کشور ایران را شامل میشود که به طور عمده در مناطق مرکزی و جنوبی ایران قرار دارند (فرهودی، ۱۳۸۸).
۱-۲-۳- علل شوری
قلیایی و شور شدن از هوادیدگی کانیها آغاز میشود. غلظت املاح خاک هنگامی زیاد میشود که آب، نمکهای محلول را با خود حمل و در محلی متمرکز میکند و نمکها پس از تبخیر آب در خاک باقی میمانند. این پدیده، نحوهی پیدایش خاکهای شور را به طور ساده بیان میکند. به همین دلیل است که خاکهای شور، بیشتر در مناطق پست نواحی خشک و نیمهخشک و با زهکشی محدود به وجود میآیند. لازم به ذکر است که آبیاری بی رویه نیز اغلب بیش از آنکه نمک را از خاک خارج کند، موجب شور شدن خاک میگردد. شوری خاک میتواند به دو صورت شوری اولیه و ثانویه دیده شود. شوری اولیه بر اثر واکنشهای تجزیه و تخریب عوامل جوی بر روی سنگهای آذرین به وجود میآید که در نتیجهی آن، نمکهای محلول آزاد میشوند و به مرور به وسیلهی آبهای جاری حمل و خاک را شور میکنند. در حالت دیگر، نمکها به طور مستقیم از مواد مذاب کوههای آتشفشانی حاصل میشوند. یعنی، نمکها به صورت ترکیب گازی و بخاری شکل و یا مواد مذاب (ماگما) و غیر وارد دریا میشوند و در آنجا تجمع مییابند و بر اثر یک گردش بسته و دایمی بین دریاها و خشکی، نمکها به خشکی کشانده میشوند. هر دو نوع خاکهای شور، یعنی آنهاییکه بر اثر فرآیندهای تشکیل خاک به وجود میآید (شوری اولیه) و خاکهای شور ثانویه از نظر کشاورزی حایز اهمیت زیادی هستند (دولتی، ۱۳۸۷).
۱-۲-۳-۱) علل پیدایش خاکهای شور در ایران
پیدایش خاکهای شور میتواند به صورت طبیعی اتفاق افتاده باشد و یا به واسطهی توسعهی کشت آبی، آبیاری بیرویه در مناطق با تبخیر زیاد و فعالیتهای بشری ایجاد شوند (توران و همکاران، ۲۰۰۹). دو عامل اصلی شور شدن خاکهای ایران به شرح زیر است:
الف- بالا بودن سطح آبهای زیرزمینی و تبخیر شدید از سطح خاک که در نهایت تحت تأثیر پدیدهی مویینگی موجب حرکت نمک به سطح خاک میشود.
ب- آبیاری زمینهای کشاورزی توسط آبهایی با کیفیت پایین (فرهودی، ۱۳۸۸).
۱-۲-۴- اثرهای مخرب شوری
شوری به شدت رشد گیاه را تحت تأثیر قرار میدهد و از اثرهای مخرب آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱- کاهش پتانسیل اسمزی محلول خاک (تنش آبی)
۲- عدم تعادل مواد غذایی
۳- اثر ویژهی یون (تنش شوری)
۴- اثر بر روی فرآیندهای مهمی مانند فتوسنتز، سنتز پروتئینها، فرآیندهای متابولیک مربوط به انرژی و چربی (پروایز و ستییاواتی، ۲۰۰۸).
در جدول زیر اثر مقادیر مختلف شوری بر روی واکنش گیاهان زراعی آورده شده است:

شوری خاک به حضور غلظت بالای نمکهای محلول در محلول خاک (خاک منطقهی ریشه) نسبت داده میشود. غلظت بالای نمکهای محلول علاوه بر کاهش پتانسیل اسمزی، با ایجاد محدودیت در جذب آب توسط ریشه، رشد گیاه را تحت تأثیر قرار میدهد. گونه های مختلف گیاهی، حساسیت متفاوتی را به فشار اسمزی بالا نشان میدهند. شوری بر اثر غلظت بالای نمکها در محلول خاک در جذب متعادل یونهای اساسی دخالت میکند.
مهمترین اثرهای شوری بر رشد و تولید گیاه به صورت زیر است:
۱- جوانهزنی کند و غیریکنواخت بذور
۲- خشکی فیزیولوژیکی، پژمردگی و خشک شدن گیاه
۳- رشد محدود، برگهای کوچک، ساقهها و شاخه های کوتاه
۴- گلهای کم، باروری کم و بذور کوچک
همهی این موارد در نهایت، عملکرد را پایین میآورد (استربان، ۲۰۰۳).
برخی از محققان، خسارتهای عمده ناشی از تنش شوری در گیاهان زراعی را به شرح زیر گزارش کردهاند:
کاهش پایداری غشای سلولی، کاهش فعالیت آنزیمهای فتوسنتزی، کاهش شدت فتوسنتز، کاهش تورژسانس سلولها، کاهش توسعهی برگها، تجمع یون سدیم در برگ و در نهایت کاهش عملکرد دانه (فرهودی، ۱۳۸۸).
مونز (۲۰۰۱) نیز با بررسی اثرهای تنش شوری بر گیاهان، عامل اصلی کاهش رشد گیاهان تحت تأثیر تنش شوری را ناشی از تنش اسمزی و تنش یونی (به ویژه یون سدیم) دانسته است. وی بیان کرد که تجمع یون سدیم در برگ گیاهان منجر به تخریب غشاهای سلولی، کاهش فتوسنتز و کاهش رشد گیاه میگردد. در حالی که، کاهش جذب آب بر اثر تنش اسمزی ناشی از شوری منجر به کاهش توسعهی برگها، کاهش تبادلات روزنهای و در نهایت کاهش فتوسنتز برگها میشود. تنش شوری به طرق گوناگون موجب کاهش عملکرد گیاه میشود هر چند که سهم هر یک از عوامل به درستی مشخص نیست. از آن جمله، تجمع یونها در محیط ریشه موجب ایجاد تنش اسمزی و در نهایت خشکی فیزیولوژیکی گیاهان میگردد. از سوی دیگر، تأثیر نامطلوب یونهای سدیم و کلر نیز موجب اختلال در فرآیندها و اندامهای اساسی گیاه نظیر فتوسنتز و پایداری غشای سلولی میشود. وجود گونه های فعال اکسیژن^[۲] تحت تأثیر تنشهای شوری و خشکی ناشی از شوری را نیز باید به این مجموعه اضافه کرد. مجموع این عوامل در نهایت منجر به کاهش فتوسنتز و آسیبپذیر شدن گیاه در برابر سایر عوامل محیطی نظیر بیماریها، حشرات یا سایر تنشهای غیره زندهی محیطی میشود. از اثرهای غیر مستقیم تجمع نمک در محیط ریزوسفر، میتوان به تخریب ساختمان فیزیکی خاک و به هم زدن توازن مواد غذایی خاک اشاره کرد. به طور طبیعی کلیهی این عوامل بر رشد گیاه مؤثر هستند و میزان این تأثیر به
درجهی حساسیت گیاه بستگی دارد (فرهودی، ۱۳۸۸).

۲

آموزش مرتبط با مدیریت دانش

۶٫۶۱

۳

قابلیت های فناوری اطلاعات

۵٫۹۶

۴

ساختار سازمان

۵٫۹۲

ازآنجایی که سطح معناداری آزمون فریدمن برای عوامل مطرح شده در کارایی سیستم مدیریت دانش برابر ۰٫۰۰ شد، بنابراین تفاوت معنی دار است و میزان اولویت عوامل متفاوت است.

فصل پنجم
نتیجه گیری و پیشنهادها
مقدمه
در پایان هر فعالیت تحقیقی محقق پس از آزمون فرضیات می بایستی نتایج کار را ارائه دهد .نتایج حاصل از فرضیات نیز پایه هایی هستند که پیشنهادات براساس آن شکل میگیرند.بنابراین یکی از قسمت های مهم تحقیق که در واقع می تواند راهی برای تبدیل نظریات به عمل برای موفقیت در آینده باشد نتیجه گیری های صحیح و پیشنهادات مربوط و مناسب است. نتیجه گیری هایی که بر اساس تحلیل های صحیح ارئه شده باشد می تواند مشکلات موجود بر سر راه سازمان را که تحقیق به آن منظور طراحی شده است را برطرف کند.
در این فصل ابتدا به اهداف و فرضیات و الگوی نظری پژوهش به طور خلاصه اشاره می گردد و تعریفی مختصر از نمونه و جامعه آماری و برخی از یافته­های مهم تحقیق ارائه می شود. سپس به بحث و نتیجه گیری در خصوص نتایج حاصل از یافته های تحقیق پرداخته می شود.
در بحث و نتیجه ­گیری به استنباط از نتایج این پژوهش و چرایی حصول این موارد بر اساس تحقیقات پیشین و ادبیات موضوعی پرداخته می شود. در نهایت نیز از یافته های تحقیق برای مدیران اجرایی و محققان آتی، پیشنهادهایی ارائه می گردد.
۵-۱ خلاصه تحقیق
این پژوهش در صدد پاسخ به این مسأله است که آیا استفاده از مدیریت دانش باعث بهبود عملکرد سازمان می شود ؟ هدف از انجام این پژوهش بررسی عوامل موثر بر کارایی سیستم مدیریت دانش درشرکت های شهرک صنعتی دلیجان، بررسی قابلیت های فناوری اطلاعات در شرکت های شهرک صنعتی دلیجان، ارائه راهکارهایی برای استقرار مدیریت دانش در شرکت های شهرک صنعتی دلیجان می باشد و در نهایت ارائه پیشنهاد های کاربردی برای رفع موانع و پوشش نقاط ضعف سازمان در به کارگیری مدیریت دانش است. فرضیات تحقیق شامل بین ساختارسازمان و کارایی سیستم مدیریت دانش رابطه وجود دارد، بین سطح دانش کارکنان و کارایی سیستم مدیریت دانش رابطه وجود دارد، بین آموزش مرتبط با مدیریت دانش و کارایی سیستم مدیریت دانش رابطه وجود دارد، بین قابلیت های فناوری اطلاعات و کارایی سیستم مدیریت دانش رابطه وجود دارد، بین کارایی سیستم مدیریت دانش و عملکرد مشتری رابطه وجود دارد می باشند که سؤالات پرسشنامه در ارتباط با شاخص های ارزیابی هریک از فرضیه ها طراحی شده اند.
از نظردسته‌بندی تحقیقات برحسب هدف، می‌توان این تحقیق را یک تحقیق کاربردی محسوب کرد، از نظر دسته‌بندی تحقیقات توصیفی، این پژوهش از نوع پیمایشی به‌ شمار می‌رود، به دلیل اینکه وارد میدان فعالیت شده و با پرسش‌ از مدیران شرکت های شهرک صنعتی دلیجان، به سؤالات تحقیق پاسخ داده شده است. اطلاعات موردنیاز دراین تحقیق از روش کتابخانه ای و در روش میدانی درخصوص موضوع مورد تحقیق با ارائه پرسشنامه به اعضای نمونه جمع آوری گردید. جامعه آماری شامل کلیه مدیران شرکت های شهرک صنعتی دلیجان می باشد که با توجه به ویژگیهای جامعه آماری تحقیق و تفاوت در سطوح دیدگاه ها و پراکندگی صفت اصلی تحقیق، حجم نمونه لازم برای انجام تحقیق برآورد گردید.
در این پژوهش، ابزار اندازه‌گیری، پرسشنامه بود که در آن با بهره گرفتن از طیف لیکرت، نظر افراد جمع آوری شد. و با بهره گرفتن از آلفای کرونباخ، از قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری اطمینان حاصل شد و همچنین برای اطمینان از روایی ابزار اندازه گیری از روش روایی محتوا استفاده به عمل آمد. در این پژوهش به روش توصیفی نیز به تحلیل داده‌های به دست آمده، پرداخته شده و با بهره گرفتن از مشخصه‌ های آماری، نظیر فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار به تحلیل توصیفی ویژگی‌های جامعه پرداخته، و درسطح استنباطی هم به منظور پاسخ به فرضیات و یافتن روابط خاص میان متغیرهای جامعه و همچنین دستیابی به سایر یافته ها از آزمون فریدمن ، آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد.

۴-جذب و واجذب تکرار پذیر داشته باشد.
۵-فاز جاذب جامد خالص بوده و ناخالصی نداشته باشد.
۱-۹-۵ مواد جاذب برای استخراج فاز جامد

این مواد به سه دسته تقسیم بندی می شوند:
۱-سیلیکاژل: فاز جاذب سیلیکاژل بسیار قطبی می باشد که معمولا عمل جذب در آن به صورت برگشت ناپذیر بوده به این دلیل قابلیت انتخابی نداشته و کمتر استفاده می شود برای رفع این عیب به جای گروه های OH در سیلیکاژل گروه های دیگری جایگزین می شوند و به این گروه ها فاز های پیوندی گفته می شود که معروف ترین آنها اکتادسیل^[۱۵](C₁₈) است. این جاذبها معمولاً مشکلاتی دارند بعنوان مثال در pHهای ۸-۲ ناپایدارند و یا اینکه باقیمانده گروه های سیلانول^[۱۶] اسیدی آزاد می تواند باعث برهم کنش ثانویه و نامطلوب شود که برای حل این مشکلات از فرایند End-capping استفاده می شود که عملکرد گروه های سیلانول آزاد را معمولاً با گروه های متیل مسدود می کند.
۲- جاذب پلیمری: بر پایه پلیمر بوده و آنالیت در داخل آن قرار میگیرد هر کدام از پلیمرها آنالیت های خاصی را جذب می کنند که اساس کار پلیمر های قالب مولکولی است و مزیت آنها نسبت به ذرات سیلیس این است که در تمام محدوده های pH پایدار بوده و همچنین سطح فعال وسیع تری دارند.
۳- کربن (گرافیت): این مواد جاذب شامل شکلهای مختلف کربن مانند کربن سیاه گرافیتی^[۱۷] (GCB) و کربن متخلخل گرافیتی^[۱۸] (PGC) می باشد که آنالیتهای بسیار قطبی را به دام می اندازند.
اگرچه تعداد بسیار زیادی از مواد جاذب برای استخراج فاز جامد وجود دارد اما مشکل اصلی همه آنها گزینش پذیر نبودن است)یان و همکاران^[۱۹]۲۰۱۰) که همین مسئله باعث شده امروزه کمتر مورد استفاده قرار بگیرند. به همین دلیل از پلیمرهای قالب مولکولی به عنوان جاذب در استخراج فاز جامد بیشتراستفاده می شود.
۴-پلیمرهای قالب مولکولی
جاذب های پلیمرها­ی قالب مولکولی دارای گزینش پذیری بالا می باشند. در واقع پلیمرهای قالب مولکولی دارای یک حفره خالی بوده که فقط به یک آنالیت خاص حساس می باشد(استیونسون، ۱۹۹۹).
انواع روش های انجامSPE با کمک پلیمرهای قالب مولکولی:
استخراج فاز جامد با پلیمرهای قالب مولکولی مشابه استخراج فاز جامد با دیگر جاذب ها به دو صورت پیوسته (on-line) و نا پیوسته (off-line) می تواند انجام شود که البته شیوه نا پیوسته به دلیل شرایط عمل و سادگی، بیشتر در زمینه استخراج فاز جامد با کمک پلیمرهای قالب مولکولی کاربرد دارد.
رایج ترین قالب ها برای استخراج فاز جامد با MIP ها با سیستم آنالیزHPLC کارتریج یا ستون SPE که شامل یک مخزن (معمولاً پلی اتیلن) با یک بستر جاذب می باشد. این ستونها با طیف گسترده ای از مواد جاذب مختلف در دسترس هستند و مقادیر معمول آنها شامل mg500- 25 از مواد جاذب و ml10- 1 از حجم مخزن می باشد که این ستون ها در روش نا پیوسته کاربرد دارند. در حالیکه برای روش پیوسته این مواد جاذب در پیش ستونها پر می شوند و مقدار آنmg 100- 20 است.این روش از حساسیت بالا برخوردار می باشد و کارآرایی آن به اندازه ذرات داخل ستون بستگی دارد هر چه اندازه ذرات کوچکتر کارایی ستون بیشتر می شود.
استخراج فاز جامد قالب مولکولی^[۲۰] (MISPE) به روش پیوسته و نا پیوسته شبیه هم هستند. تفاوت اصلی این دو روش این است که در روش نا پیوسته نمونه کاملاً پاکسازی شده و آنچه استخراج شده به سیستم آنالیز تزریق می شود اما در روش پیوسته تمام نمونه ای که از ستون (حاوی ذرات پلیمر قالب مولکولی) عبور داده شده مستقیماً به سیستم آنالیز تزریق می شود.
مطالعات زیادی مبنی بر استخراج فاز جامد با بهره گرفتن از پلیمرهای قالب مولکولی به روش پیوسته و جفت شدن این سیستم با سیستم کروماتوگرافی مایع صورت گرفته است (مالت و همکاران^[۲۱]،۲۰۰۴ ؛ واتابه و همکاران^[۲۲]،۲۰۰۴). بطوریکه تعداد زیادی از تحقیقات برای جداسازی آنالیت از نمونه های زیست محیطی، نمونه های بیولوژیکی، نمونه های غذایی و …. به کمک شیوه MISPE پیوسته انجام شده است. اخیراً کوپل شدن سیستم پیوسته با کروماتوگرافی گازی (GC) برای آنالیز نمونه های بیولوژیکی نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
شیوهMISPE نا پیوسته بیشترین سهم مطالعات را به خود اختصاص داده بطوریکه می توان استخراج بسیاری از ترکیبات را از ماتریکس های مختلف مانند نمونه های آب (رودخانه، دریا، زیرزمینی، فاضلاب)(کلودیو و همکاران^[۲۳]،۲۰۰۱ ؛ زینگیانگ و همکاران^[۲۴]،۲۰۱۲) ، مایعات زیستی (خون ، ادرار ، سرم)(سارونگ می و همکاران^[۲۵]،۲۰۱۱)، موادغذایی(کارولینا و همکاران^[۲۶]،۲۰۱۲)، بافت های حیوانی(یان شی و همکاران^[۲۷]،۲۰۱۱)و…. می توان انجام داد.
فصل دوم
پلیمرهای قالب مولکولی
۲-۱ پلیمر قالب مولکولی^[۲۸] (MIP)
پلیمری که در حضور یک مولکول هدف واکنش پلیمریزاسیون آن انجام شده سپس مولکول هدف بوسیله استخراج از پلیمر جدا می شود و در نتیجه یک پلیمر با حفرهای خالی به اندازه مولکول هدف ایجاد می شود که به آن پلیمر قالب مولکولی می گویند.این پلیمرها وابستگی شیمیایی خاصی به نمونه از خود نشان می دهند.
عملکرد پلیمرهای قالب مولکولی مشابه نظریه قفل و کلید فیشر بوده(این نظریه در سال ۱۸۹۴ توسط امیل فیشر^[۲۹] مطرح شد) یعنی پلیمر قالب بندی شده دارای حفره نقش قفل(آنزیم) و نمونه خاص بکار رفته نقش کلید(سوبسترا) را بازی می کنند. که اساس این نظریه برهمکنشهای بین آنزیم و سوبسترا می باشد.
شکل ۲- ۱ تصویر شماتیک از نظریه قفل و کلید فیشر
اکثر فرآیندهای زیستی از چنین ترکیبات قفل و کلید تبعیت می کنند بطوریکه طی چند دهه اخیر بسیاری از دانشمندان روی این ترکیبات به منظور یافتن یک کلید خاص و مناسب برای یک گیرنده خاص تحقیقات زیادی انجام داده اند.
اولین کارها در این زمینه که باعث ظهور پلیمرهای قالب مولکولی شد به اوایل قرن نوزدهم و پژوهشهای یک شیمیدان روسی بنام پولیاکو^[۳۰] بر می گردد که در سال ۱۹۳۱ تحقیقی را در مورد اثر حضور حلالهای مختلف (بنزن، زایلن و تولوئن) روی ساختار منافذ سیلیکا هنگام خشک کردن آن منتشر کرد. طی بررسیهای انجام شده که از اسید سولفوریک بعنوان آغازگر پلیمریزاسیون استفاده شده بود میزان ارتباط بین ظرفیت بار منافذ سیلیکا و وزن مولکولی حلالهای مربوطه و همچنین میزان پیوند مجدد این حلالها به سیلیکا گزارش شد(پالیاکو،۱۹۳۱).
به دنبال آن تئوری در مورد تنوع تشکیل آنتی­بادی­ها در رویارویی با آنتی­ژن­های فعال زیستی توسط پائولینگ ارائه شد. طبق تئوری پائولینگ هر واحد ساختاری از آنتی­بادی قادر است ساختار سه ­بعدی خود را در جهت ­یابی­ها و برهم­کنش­های ممکن با آنتی­ژن تغییر دهد. بنابراین آنتی­بادی با نقاط نقش شده آنتی­ژن که به عنوان مولکول هدف به کار می­رود، ترکیب می­ شود که بعدها این تئوری در پلیمرهای قالب مولکولی به کار گرفته شد(هیوس و همکاران^[۳۱]۲۰۰۲).
محدوده کاربرد این پلیمرها بسیار وسیع بوده بطوریکه در استخراج های مؤثر برای اهداف دارویی و پزشکی بسیار مورد استفاده قرار می گیرند(آلندر و همکاران^[۳۲]،۲۰۰۰). اهمیت دیگر پلیمرهای قالب مولکولی, اندازه‌گیری داروها، سادگی این روش‌ها و امکان اتوماسیون روش‌هاست.(کای وگاپتا^[۳۳]،۲۰۰۴)
همچنین تحقیقاتی روی پلیمرهای آلی قالب مولکولی شده صورت گرفت به دو گروه از دانشمندان بنام کلاتز^[۳۴] و ولف^[۳۵] در سال ۱۹۷۲ مربوط می شود که هر دو بر اساس اتصالات کووالانسی بین مونومر و مولکول هدف پیش از پلیمریزاسیون می باشند.
گروه کلاتز موفق به ایجاد محل های اتصال ویژه متیل اورانژ در شبکه پلیمری پلی اتیلن ایمین شد(تاکاگیشی^[۳۶] و کلاتز،۱۹۷۲) و گروه ولف و همکارانش مطالعاتی در مورد تشکیل محل های اتصال خاص که فقط به فرم آنانتیومر D گلیسرولیک اسید حساس بود انجام دادند(ولف و سرحان^[۳۷]،۱۹۷۲).
۲-۱-۱ ویژگیهای پلیمرهای قالب مولکولی

1. 1. تهیه آنها بسیار آسان بوده و با هزینه و زمان کم امکان پذیر است.

1. 1. پایداری خود را در برابرگرما،فشار و عوامل شیمیایی مختلف حفظ می کنند.

1. 1. در عملیات مکرر بدون از دست دادن فعالیت خود قابل استفاده هستند.

1. 1. استحکام مکانیکی بالایی دارند.

1. 1. امکان نگهداری آنها برای مدت طولانی وجود دارد بدون اینکه تغییری در خواص فیزیکی و شیمیایی آنها ایجاد شود.

1. 1. گزینش پذیری بسیار بالایی نسبت به مولکول هدف از خود نشان می دهند.

1. 1. برای مولکول های زیستی می توانند استفاده شوند.

1. 1. این پلیمرها را می توان بسته به کاربردشان در شکلها و روش های مختلف تهیه کرد.

۲-۲ مراحل فرایند قالب بندی مولکولی
بطور کلی اساس قالب بندی مولکولی شامل سه مرحله است:

1. 1. تشکیل کمپلکس اولیه یا پیش پلیمر بین مولکول هدف و مونومر عامل (برهمکنشهای بین مولکول هدف و مونومر عاملی)

1. 1. پلیمریزاسیون کمپلکس مولکول هدف- مونومر عاملی در حضور عامل اتصالات عرضی

1. 1. خروج مولکول هدف از شبکه پلیمر

شکل(۲-۲) مراحل پلیمر قالب بندی شده را نشان میدهد.
شکل ۲- ۲ تصویر شماتیک از فرایند پلیمر قالب مولکولی
۲-۳ برهمکنشهای بین مولکول هدف و منومر عاملی
قالب زنی مولکولی فرآیندی است برای سنتز موادی که دارای سایت های تشخیص ویژه برای مولکولهای کوچک اند. فرایند با مولکول هدف مورد نظر شروع می شود. مولکول هدف دو کارکرد دارد: اول یک شیئ سه بعدی است که اطراف آن می تواند یک حفره درون پلیمر تشکیل شود. دوم گروه های عاملی روی مولکول هدف می توانند در بسیاری از موارد گروه های عاملی مونومرها را از پیش آرایش(برهمکنش) دهند. این باعث می شود که مونومرهای عاملی با جهت گیری خاصی که مکمل مولکول هدف است وارد شبکه پلیمری شوند.
روش های مختلف برهمکنشهای بین مولکول هدف و مونومر عاملی عبارتند از: کوئوردیناسیون یون- فلز، نیمه کووالانسی، کووالانسی و غیرکووالانسی. اختلاف بین این روشها اساساً در آرایش و آماده سازی اولیه مولکول هدف و مونومرهای عاملی پیش از پلیمریزاسیون می باشد(پیلتکسی و ترنر^[۳۸]،۲۰۰۶).
از بین روش های ذکر شده روشی که ساده و مؤثرتر باشد مورد استفاده قرار می گیرد که دو روش آخر بیشتر مورد توجه هستند. اساس این روشها بر پایه بر هم کنش های کووالانسی و غیرکووالانسی بین مولکول هدف و مونومرهای عاملی است . این برهمکنش ها در میزان گزینش پذیری پلیمرهای قالب مولکولی موثر است همچنین انتخاب دقیق مونومر عاملی هم عامل دیگری در میزان بر هم کنش می باشد.

بالای صخره ای از اینجا دور…
شب یک دامنه از بوی پونه و کتاب،
یک بته سیگار
عکسی از ری را
و یک پیاله ی آب
بعد انگار که نیامده رفته باشم
خداحافظ نسیمای غمگین من.(ساده بودم تو نبودی باران بود، ص ۴۶۶)
نسیما عشق است،اما بسیار کم تر از ری را،صالحی با او به درد و دل می نشیند، از غم ها و تنهایی هایش می گوید و سرخوردگی ها را با او در میان می گذارد و در نهایت ری را و عکس و خاطرات او که صالحی را از نسیا دور م یکند،الحی خلوت و خاطراتش با ری را را به حضور و همدمی به نسیما ترجیح می دهد،نسیا عشقی است ملایم و دو راز شوق و هیاهو در قلب صالحی.
صحبت گل سرخ از باران و
صحبت باران از گل سرخ است،
اما هی باد می آید،
آمدن،وزیدن و افعال ساده ای دیگر.
با این همه،وقتی که وزیدن باد… هی بی جهت است،
یعنی چه!؟
هی علامت حیرت!هی علامت پرسش؟
گل سرخ،پیاده ای مغموم است
گوشه ی یک پارک قدیمی شاید
خواب دامنه ای دور از دست را می بیند.
پس چرا پی ستاره در پیاله ی آب می گردی گلم!؟
یک امشب نخواب و بر بام باد برآ؟
سینه ریز ستارگان باکره را
به نرخ یک آواز ساده خواهی خرید
فکر می کنی من بی جهت به این زبان هفت ساله رسیده ام!؟
نه به جان نسیما
به خاطر همه ی آن خواب هامان
در نیمه راه بیم و باور است که چانه می زنم
باد که بیاید،باران که بیاید
تو باید به عمد از میان آوازهای کودکان بگذری
چترت را کنار ایستگاهی در مه فراموش کن
خیس و خسته به خانه بیا
نمی خوام شاعر باشی،باران باش!
همین برای هفت پشت روییدن گل کافی ست،

چه سرخ،چه سبز و په غنچه!(ص ۲۵۴-دفتر یکم)
نسیما در کنار صالحی است،صالحی به او مهر می ورزد،دل نگران اوست و با او قدم می زند اما نه به آن اندازه که به ری را عشق می ورزد. ضلع دوم این مثلث در دستان نسیما بسیار کم رنگ تر از ری را و ضعیف تر به تصویر کشیده شده است. صالحی در این اشعار خسته نیست،پیر نیست اما آن انگیزه های جوانی و دوره ری را را ندارد. یا شاید از هیاهوی جوانی دور مانده و عاقلانه عشق می وزد. بسیار آرام،صبور و به دور از بی تابی آن روزها،نسیما سمبل عشق است. اما عشقی که با منطق توأم باشد. عاقلانه عشق ورزیدن و عاقلانه از عشق گذشتن را در این اشعار می توان لمس کرد.هرچند عشق توأم با جنون و بی قراری است.اما نمی توان اینگونه عشق هایی را منکر شد که رگ هایی از عاقلانگی و پروا در آن موج می زند.
رازا
رازا هم در اشعار صالحی معشوق است. اما عشقی خسته،عشقی ناتوان، عشقی پیر،فرسوده گی در فکر صالحی عاشقانه ی صالحی با رازا نقاب و چهره می گشاید. در بند بند این عشق به نوعی مرگ را به تصویر کشیده است.صالحی افسوس از دست رفته ها را می خورد.ضلع سوم مثلث به دستان رازا است.ضلعی بسیار ناتوان و غمگین.رازا عشقی ست که رنگ پیرده و محزون است.
از اورادِ همان مغان مادینه
رازاحرف عجیب ر
رازا
حرف عجیب الف
رازا حرف عجیب ز
تا می تنم تنا،تنا تنی
یا یوماآنادا،تو از منی!
به من بگو
حالا چند هزاره از آن دقایق دانسته می گذرد؟
هزاره هاست
ردیف شمعدانی های بالای چینه مرده اند
دنباله ی لغزان دامن باد و
بوی مزار فروغ مرده است
راه شبنم پوش گلاب دره و
خواب مخفی ما مرده است
ماریا مرده است
ارنستو
نرودا
ماچوپیچو مرده است
بلندی های دربند و
شمیم بی ورای شهریور مرده است

افرادی که در پایگاه مغشوش^[۹۱] هستند از سبک پردازش هویت سردرگم/ اجتنابی استفاده می کند. این افراد فاقد تعهدات مربوط به هویت هستند و به راهبردهای تعویق، تعلل و دوری گزینی گرایش دارند (وایت ، ۱۹۸۸).
بحران هویت
تطبیق پایگاه ها و سبک های هویتی بر اساس فرایندهای کاوشگری و تعهد
(وایت و همکاران، ۱۹۸۸)
مرحله بلوغ و نوجوانی، مرحله ای است که روان تحلیل گران به طور کلی و فروید به خصوص در مقایسه با مراحل قبل، کمتر درباره آن نگاشته اند. می توان گفت که در اینجا صحبت از مرحله است و نه دوره بلکه بیشتر سخن از یک بحران است بحرانی که به صورت بحران نوجوانی معمولا به صورت ناگهانی به مرحله نهفتگی پایان می بخشد (منصور و دادستان، ۱۳۸۳). بحران نقطه عطفی در زندگی فرد به سوی وضعیتی بهتر یا بدتر شمرده می شود (کاپلان ، ۱۹۹۱ ) .
واژه crisisبه معنی بحران از واژه یونانی krisis مشتق شده است. که تغییرات قاطعی را می رساند که در جریان یک تحول پیش می آید و نمودار دگرگونی های عمیق است.
تعبیر نوجوانی به مثابه یک مرحله بحرانی ودر اصل از فلاسفه یونانی، به خصوص ارسطو است. اما کسی که برای اولین بار به شکل شایان توجهی بلوغ و بحران را توصیف کرد ژان ژاک روسو^[۹۲] است. روسو درکتاب چهارم” امیل” به زبان ادبی زیبایی، با تشبیه بروز بلوغ جنسی به طوفان، در آن یک انقلاب و زایش دوباره می بیند. یک سال ونیم پس از او، استانلی هال در نظریه “زایش دوباره” از نوبه این تشبیه استناد جسته است. پس از هال،پژوهشهای بسیار، چه در امریکا و چه در اروپا به طور مستقیم یا ضمنی این مفهوم را تصدیق و تایید کرده اند (رجب پور، ۱۳۸۶).

از نظر فروید نوجوانی بر یک بحران خود دوستداری وهمانند سازی مبتنی است و این بحران با اضطراب های شدید در رابطه با واقعیت و تمامیت خود وجنس همراه است (منصور و دادستان ، ۱۳۸۳) .
اریکسون به ۸ مرحله تکاملی در زندگی انسان قایل است و هر یک از این مراحل ۸ گانه، اوج یک بحران وحل آن است. اما بحران لزوماً ضمیر ناخوشایند و عرضی ندارد. بلکه تنها نمایانگر یک نوع حساسیت یا شکست پذیری خاصی است که از عدم تعادل ناشی می شود. عدم تعادل نیز در نتیجه رشد امکانات بالقوه جدید درفرد است. بنابراین، در اینجا ضمیر مثبت بحران مورد نظر می باشد.
از نظر اریکسون نوجوان برای ساختن هویت خود، در یک زمان با دو گروه از امور دیگر درگیر است. او باید هم با تغییرات درونی، شناختی و بدنی خود سازگار شود هم ، در همان زمان، ناگزیر از سازگاری با مجموعه ای از نظام بخشها و نظامهای بیرونی و خارجی است. او می بایست با تمام این مسائل درگیر شود، این دگرگونی ها را پشت سر گذارد، و از خلال آنها هویت خود را بسازد واز سلطه بزرگسالان خارج شود به دلیل همین دگرگونی های فراوان وهمه جانبه، ورود به مرحله نوجوانی برای وی مانند ورود به کشوری بیگانه است. که نه با زبان، نه با آداب و رسوم و نه بطور کلی با فرهنگ آن کشور آشناست.
هنگام جستجوی هویت بروز برخی از مشکلات طبیعی است. مسلماً ابهامات و سردرگمی هایی بروز می کند. اما پریشانی های شدید و ادامه دار طبیعی است. روان شناسان مشکلات از نوع نخست را ” بحران هویت طبیعی” نامیده اند و از بحران در اینجا نقطه عطف در رشد روانی فرد است.
آنچه مشخص است این است که نامطمئنی های آنها به مرور از بین می رود (رجب پور، ۱۳۸۶) .
رابطه هویت و ازدواج ( صمیمیت و دوستی ) :
عاشق شدن طریقه دیگری برای نیل به تعریفی از خود به شمار می رود. در فرایند عاشق شدن نوجوان با برون افکنی خود انگاره^[۹۳] نامنسجم و آشفته خود در معشوق و به تدریج دیدن واضح تر آن در وی می کوشد خود را بشناسد (رفیعی،۱۳۸۱).
به عبارت دیگر او چنان غرق در خود، تصویر خود ونه دیگران، و آینده خود است که نمی تواند از عهده وظیفه نیل به صمیمیت برآید. عشق نوجوانی کوششی است برای دستیابی به هویت از طریق معشوق، من کیستم؟ معشوق او. رابطه عاشقانه دو بزرگسال اما رابطه دو خود سازه مستقل است که می خواهند موجودیتی فراتر از جمع جبری خود را بیافرینند.
صمیمیت واقعی زمانی امکان پذیر می شود که فرد نخست به یک هویت مستقل دست یافته باشد. تنها به شرطی که فرد از هویت خود مطمئن شده باشد، می تواند در یک رابطه دوجانبه همه چیز خود را به طرف مقابل واگذار کند. ابهام و نگرانی ناشی از آشفتگی در هویت، اعم از هویت جنسی، هویت شغلی، خودانگاره (تصویری که فرد از خود در ذهن دارد) و تن انگاره تصویر ذهنی فرد درباره بدن خود) ، مانع از آن می شود که فرد بتواند خود را آزادانه و محبت آمیز به شریک جنسی خود واگذارد یا اساساً هر گونه رابطه عمیق و دیرپایی برقرار کند. این که از برخی جوانان مقاوم در برابر ازدواج شنیده می شود که نمی خواهند متعهد به کسی شوند ، نمونه ای از اختلال در این مرحله از رشد است (رفیعی ،۱۳۸۱) .
خود پنداره و هویت
توصیف کودکان خردسال از خود در حول و حوش خصوصیات عینی است، حال آنکه توصیف نوجوانان از خود بیشتر متمرکز بر روابط بین فردی، ‌ارزیابی از خود و احساسات متناقض است. خود پنداره نوجوانان متمایزتر و سازمان یافته تر است.
کودکان از محل زندگی خود می گویند. ولی نوجوانان ، خودشان را براساس اعتقادات ، و ویژگی های شخصیتی توصیف می کنند، خصوصیاتی که بیشتر وجود اصلی وذاتی خود را نشان می دهد و تصویری منحصر به فرد از خود به دست می دهد (ماسن وهمکاران ، ۱۹۸۵).
هویت و جنس
در زمینه شکل گیری فرایند هویت در زنان و مردان دیدگاه های متفاوتی وجود دارد.
اریکسون معتقد است فرایند رشد هویت ممکن است برای زنان و مردان متفاوت باشد. او درگیری در آرزوهای شغلی را محور تمرکز مردان و علاقه مندی به ازدواج و پرورش فرزندان را مورد توجه زنان می دانست .
تحقیقات کارول گیلیگان حاکی از آن است که شکل گیری هویت دختران نه تنها برای استقلال شخصی، ‌بلکه برای همکاری و صمیمیت و مراقبت از دیگران نیز هست، درحالی که هویت پسران اساسا برای استقلال و رقابت و فردیت شکل می گیرد. دختر نوجوانی که هویتش شکل گرفته است خود را به صورت فردی مسئول و یاری دهنده به دیگران می شناسد در حالی که پسر نوجوانی که هویت خود را یافته است بیشتر به موفقیتهای خویش، تا همکاری و صمیمیت با دیگران، متوجه است ( لطف آبادی ، ۱۳۸۵) .
گام اصلی در رشد هویت
گام اصلی در رشد هویت، جدا شدن خود انگاره نوجوان از خود انگاره عمومی خانواده است. این جدایی خود از آغاز زندگی کودک به صورتهای مختلف جدا شدن از آغوش مادر، ‌تشخص طلبی سال های سوم وچهارم زندگی، همانند سازی با والد همجنس در سالهای پنجم و ششم، همانند سازی با معلم و همسالان در سالهای دبستانی )مشاهده می شود، در دوره نوجوانی به اوج خود می رسد و فرد را به تدریج به یک جوان متمایز و مستقل که راه خاص خویش را در زندگی دنبال خواهد کرد، تبدیل می کند. نیرومند شدن فرد در دوره نوجوانی و تمایز شناختی و دیدگاه ها و باورها و آرمانهای اختصاصی وی، شخص ویژه ای از او می سازد که برای تجدید ارتباط خود با دیگران به کوشش و مبارزه بر می خیزد. این کوشش و مبارزه به جدایی نسبی (وگاه شدید) فرد از خانواده و بزرگسالان می انجامد و پس از تثبیت این هویت و موقعیت، در ارتباطهای خود با دیگران تجدید نظر می کند.
در جریان جدایی از تعلقات کودکانه پیشین، نوجوان هویت جنسی و فکری وروحی خود را باور می کند و با کمک قدرت تفکر انتزاعی که در این سالها برایش حاصل شده است به ایفای نقش های مستقل خویش در ارتباط با خانواده وهمسالان و جامعه می پردازد ( لطف آبادی ، ۱۳۸۵).
عوامل موثر بر شکل گیری هویت
رشد هویت نوجوانی تحت تاثیر عوامل مختلفی است که چند مورد مهمتر را می توان به شرح زیر برشمرد :
۱- عوامل شناختی: وقتی که فرد در دوره نوجوانی به مرحله تفکر عملیات صوری می رسد امکان بسیار بهتری به دست می آورد که هویت آتی خود را ترسیم کند و به مسائل آن بیندیشد.
نوجوانانی که بی رشد شناختی متناسب با این دوره از رشد رسیده اند از کسانی که به این سطح از تفکر نرسیده اند موفقیت بیشتری در حل مسائل مربوط به هویت خود نشان مید هند. انان اطلاعاتی را که در اختیار دارند بهتر به کار می گیرند و نیاز آنان به کمک گرفتن از دیگران کمتر است
۲- عوامل مربوط به والدین : اینکه نوجوان تا چه حد دربررسی احتمالات مختلف برای دست یافتن به هویت آزادی دارد به شدت تحت تاثیر روابط درون خانواده است. در مطالعه ای در مورد کنش های متقابل خانوادگی نوجوانانی که در مقیاس کاووش هویت^[۹۴] نمره بالایی آوردند بیشتر به خانواده هایی تعلق داشتند که اطمینان به خود آزادی درمخالفت کردن (مستقل بودن) ودر عین حال وابستگی به خانواده، پذیرا بودن در برابر عقاید دیگران (کثرت عقاید^[۹۵] ) واحترام قائل بودن و حساس بودن در برابر عقاید دیگران (مشارکت^[۹۶] ) تشویق می شدند.
برعکس نوجوانانی که در کاووش هویت نمره کمتر می آوردند از خانواده هایی بودند که در آن فردیت تشویق نمی شد و بر توافق وحمایت دو جانبه تاکید می شد (لطف آبادی، ۱۳۸۵).
یافته های این مطالعات با دیدگاه اریکسون مبنی بر اینکه افراد دارای حس هویت فردی خود را از افراد دیگر متمایز و مستقل می دانند همخوانی دارد. در ضمن این مطالعات نشان می دهد که پذیرا بودن وحساس بودن در برابر عقاید دیگران مهم است زیرا کارکرد هویت مستلزم در نظر گرفتن ، انتخاب و تفسیر منابع اطلاعاتی محتمل درباره خود ودیگران است (ماسن و همکاران ، ۱۹۸۵).
۳- عوامل مربوط به مدرسه : موفقیت های تحصیلی از این نظر که راه های زندگی آینده را هموارتر می سازد و از نظر هویت حرفه ای نیز اطمینان بیشتری برای نوجوان ایجاد می کند، در شکل گیری هویت موثر است و همچنین اطلاعاتی را در اختیار نوجوان می گذارد که برای شکل گیری هویت مفید است.
۴- عوامل اجتماعی _ فرهنگی : براساس تغییر شرایط فرهنگی و اجتماعی جوامع گذشته نسبت به حال، هویت نوجوانان از حالت تسلیم طلبی جای خود را به درگیری وجستجو گری داده است.
۵- ترتیب تولد و فاصله نسبی فرزندان درخانواده : تومان ^[۹۷]معتقد است که ترتیب تولد بر رشد هویت موثر است. فاصله نسبی بچه ها نیز باعث می شود که نه تنها برخورد والدین با آنها متفاوت باشد،‌ بلکه این امر رابطه فرزندان با یکدیگر را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
۶- رفتار نوجوان : رفتار نوجوان نیز تاثیر زیادی بر چگونگی واکنش والدین و سایر اعضای خانواده بر او بر جای می گذارد و واکنش آنها در شکل گیری هویت نوجوان موثر است.
۷- گفتگو در جریان تعارضات: باعث کسب اطلاعات بیشتر نوجوان، رشد تفکر انتزاعی ومعرفی خود به عنوان یک فرد متفاوت به بزرگسالان می شود.
۸- خیالپردازی نوجوانان : منبع دیگری برای ایفای نقش ها و رفتارهای آنان است. دامنه خیالپردازی با رشد تفکر عملیات صوری افزایش می یابد و با بروز احساسات و نیازهای جدید نوجوانان گسترش می یابد. برخی از نوجوانان نیز با مطالعه به کشف هویت فکری خویش می پردازند (لطف آبادی ، ۱۳۸۵).
هویت در طول چرخه عمر
احساس هویت درنوجوانی، آغاز نمی شود ودرنوجوانی هم خاتمه نمی یابد. به اعتقاد اریکسون هویت نهایی از همان دوران اولیه کودکی با ایجاد احساس اعتماد یا عدم اعتماد نسبت به افراد و جهان پیرامون کودک شکل می گیرد و رشد هویت همیشه درنوجوانی خاتمه نمی یابد. هرچند که رشد هویت فرایندی است که در طول عمر ادامه دارد ولی جستجو برای به دست آوردن هویت بخصوص در دوران نوجوانی بیشتر مطرح است. شاید به این دلیل که نوجوان هر روز تغییری در خود احساس می کند.
رسیدن به حس هویت قوی تا حدودی به مهارتهای شناختی نیز بستگی دارد. نوجوان باید بتواند از خودش تصویری انتزاعی داشته باشد. توانایی در تفکر انتزاعی و تفکر فرضی وتوانایی در داشتن چشم اندازی در آینده به نوجوان دریافتن هویت فردی کمک می کند . درعین حال، این نوع تفکر کار جستجو را برای نوجوان دشوارتر می کند زیرا امکان انتخاب برای او بیشتر می شود (ماسن و همکاران ، ۱۹۸۵ ).
تثبیت هویت
به هر حال، محتوای هویت فرد هر چه باشد، تثبیت آن عموما در سنین جوانی رخ می دهد. تحقیقات فرانک^[۹۸] وهمکاران حاکی از انسجام خود درفاصله سنین ۲۴- ۲۸ سالگی است. در این دوره معمولاً استقلال کامل از والدین و تصمیم گیری شخصی و قبول مسئولیت زندگی حاصل می شود. توانایی جوانان برای در نظر گرفتن تمام جوانب مسائل و یافتن دانش نسبتاً وسیع درباره هنجارهای اخلاقی و اجتماعی و آگاهی از ضرورت یکپارچه بودن شخصیت بزرگسالی زمینه های لازم را برای آنان فراهم می آورد تا به تثبیت هویت و انسجام خود برسند (لطف آبادی ، ۱۳۸۵) .
همانطور که نیوگارتن^[۹۹] خاطر نشان می سازد، افراد از سن میانسالی تا آخرین سال های زندگی جنبه های اجتماعی هویت پایدار می مانند و گرایش به تحکیم ویژگی های شخصی خویش دارند (منصور و دادستان ،۱۳۸۳ ).
تعریف دلبستگی
دلبستگی در لغت به حالت و کیفیت دلبسته، محبت، علاقه و عشق گفته می شود. البته یعنی عاشق ، دلباخته و دارای تعلق و دل بستن به کسی یا چیزی به معنای علاقمند شدن به او و محبت یافتن نسبت به وی است (معین ،۱۳۷۵).
تحقیقات نشان می دهند که در دلبستگی دو بعد وجود دارد: بعد شناختی- عاطفی و بعد رفتاری، که اولی به معنای کیفیت عواطف نسبت به چهره دلبستگی است و دومی به بهره گرفتن از حمایت و مجاورت از شخص مورد نظر مربوط می شود. هرچه شخص از کودکی به سوی بزرگسالی حرکت می کند، بعد شناختی- عاطفی اهمیت بیشتری می یابد (پترسون ،۱۹۹۵ به نقل از حقیقی ، ۱۳۸۱).
به طور کلی دلبستگی را می توان جو هیجانی حاکم بر روابط کودک با مراقبش تعریف کرد. این که کودک مراقب خود را که معمولاً مادر اوست، می جوید و به او می چسبد ، موید وجود دلبستگی میان آنهاست. نوزادان معمولاً تا پایان ماه اول عمر خود شروع به نشان دادن چنین رفتاری می کنند و این رفتار برای تسریع نزدیکی به فرد مطلوب طراحی شده است.
پیوند را گاه مترادف با دلبستگی به کار می برند در حالی که این دو پدیده متفاوت هستند. پیوند به احساس مادر درباره نوزادش مربوط است و با دلبستگی فرق دارد. مادر به طور طبیعی نوزاد را منبع احساس امنیت تلقی نمی کند و به او تکیه نمی کند، در حالی که در دلبستگی چنین است (خوشابی وابوحمزه ، ۱۳۸۵).
منظور از دلبستگی برقراری پیوند عاطفی و رابطه ای نزدیک با افراد خاص و احساس ایمنی بیشتر در حضور این افراد است (اتکینسون و هیلگارد ، ۱۹۸۳).