همانطور که می‌بینیم می‌توان با وصل کردن کلیدهای S1 و S4 بصورت همزمان و قطع کلیدهای S2 و S3 ولتاژ منبع تغذیه را با همان پلاریته در خروجی و با وصل کلیدهای S2 و S3 و قطع کلیدهای S1 و S4 عکس آن پلاریته را ایجاد نمود. و نیز با وصل همزمان S4 و S3 و یا S2 و S1 خروجی را در اختلاف پتانسیل صفر قرار دهیم همانطور که توسط شکل موج درون شکل نیز مشخص است ما می‌توانیم خروجی را با این تعداد سطح برای یک سلول واحد ایجاد نماییم. حال اگر این سلولها را به صورت شکل زیر بصورت cascade در کنار هم قرار دهیم خواهیم توانست تعداد سطوح بیشتری را در خروجی ایجاد نماییم.

شکل۲-۱۱:اتصال سلولها بصورت آبشاری
برای اینکه درک ایجاد سطوح بیشتر توسط این ساختار راحت‌تر شود اجازه دهید ابتدا با مفهوم کلیدهای مکمل در ساختاری همچون ساختار آبشاری آشنا شویم برای همین موضوع می‌توان شکل زیر را درنظر گرفت.
شکل۲-۱۲:ساختار کلی اینورتر چند سطحی cascade
همانطور که مشاهده می‌کنیم در هر سلول دو کلید بصورت مکمل (camplmentary) قرار دارد یعنی هیچ‌گاه این دو کلید نمی‌توانند وضعیت مشابهی داشته باشند و بسته بودن یکی باعث باز شدن دیگری و برعکس است. پس توسط این حقیقت و استفاده از همین ترفند در خروجی می‌تواند باعث ایجاد سطوح مختلف در خروجی و همچنین نیم سیکل منفی شود.
حال اجازه دهید که این سلولهای واحد را برای یک اینورتر چندسطحی که توسط کلیدهای قدرت طراحی شده است مشاهده کنیم شکل زیر این ساختار را برای یک اینورتر چندسطحی نشان می‌دهد همچنین در ادامه نیز شکل موج خروجی حاصل را برای یک اینورتر ۱۱ سطحی می‌بینیم همانطور که مشاهده می‌کنیم خروجی به حالت سینوسی نزدیک شده است و هرچه تعداد این سطوح را افزایش دهیم خروجی کیفیت بالاتری خواهد داشت. با توجه به شکل نیز مشخص است که از مجموع حالات مختلف در خروجی سلولها، سطح اصلی در خروجی اصلی، نمایان می‌شود.
(شکل۲-۱۳)
۱)ساختار تکفاز اینورتر چند سطحی cascade h-bridge
۲)شکل موج خروجی ولتاژ برای اینورتر ۱۱سطحی cascadeبا ۵منبع تغذیه مجزا
توجه کنیم که اگر تعداد سلولها را با c نمایش دهیم و تعداد سطوح خروجی را با m, رابطه M=2c+1 برای این نوع پیکربندی مشاهده می‌شود همچنین اگر خوب دقت کرده باشیم متوجه این موضوع خواهیم شد که تمامی سلولها ساختاری مشابه هم دارند و این باعث می‌شود تا بتوان این مدارات را بصورت ماژول با بسته‌بندی‌هایی آسان مهیا کرد. همچنین کمترین تعداد اجزاء را نیز در این ساختار نسبت به ساختارهای دیگر خواهیم داشت و این رسیدن ما را به اهداف مورد مبحث در انتخاب یک طرح مناسب نشان می‌دهد .
با توجه به اینکه هر سلول نیازمند یک منبع dc جداگانه است کاربردهایی را همچون سلولهای فتوالکتریک و پیل‌های سوختی و… فراهم می‌کند اما همین امر می‌تواند در برخی کاربردها خود یک محدودیت تلقی شود. اما در هرحال این نوع پیکربندی با توجه به این موضوع‌های منابع dc می‌تواند جداگانه و مقادیری کوچک داشته باشد کلیدهایی با توانهای نامی کوچکتری را نیز طلب می‌کند که این خود یک حسن طراحی این ساختار است.
پیکربندی‌های مطرح شده تاکنون تنها آنهایی بودند که از نظر استفاده, و یا به عبارت بهتر از نظر ساختار به عنوان پیکربندی‌های اصلی به شمار می‌آمدند و ما می‌توانیم با توجه به رویکردهای طراحی پیکربندی‌های مختلفی را ایجاد نماییم همانگونه که از جمله پیکربندی‌های متداول دیگرترکیبی از همین پیکربندی‌ها است.
مقایسه و نتیجه‌گیری
در زیر تنها به ارائه جدولی که خود گویای تمامی مطالب برای مقایسه و در نتیجه فراهم آوردن شرایط مناسب برای نتیجه‌گیری میان پیکربندی‌های مختلف مطرح شده است بسنده می‌کنیم لازم به ذکر است که نتایج جدول مذکور توسط نرم‌افزار pspice شبه‌سازی شده است.
جدول ۲-۴:مقایسه پیکربندی های مطرح شده
همانطور که مشاهده می‌شود، کیفیت ولتاژ خروجی یعنی THD تقریباً برای همه یکسان و حدود %۳۳ است. و npcmli بالاترین هزینه را برای پیاده‌سازی دارد از این رو اقبال استفاده از Fcmli و ccmli را افزایش داده است.
جدول ۵٫۲ شرایط لازم مؤلفه ی توان در هر فاز را بین سه اینورتر ولتاژ که در بالا بیان شد را مقایسه می کند. جدول ۵٫۲ تعداد سوئیچ ها و دیودهای مورد نیاز برای داشتن سطوح ولتاژ یکسان را برای سه اینورتر نشان می دهد. ساختارهای اینورتر کسکید و FCMI نیازی به دیود محدود کننده ندارند و هم چنین خازن های متعادل کننده در اینورتر کسکید و دیود کلمپ بکار نمی رود. در ضمن کمترین عناصر سازنده در اینورترهای آبشاری بکار می رود.
جدول ۵٫۲ جدول مقایسه اینورترهای ولتاژ در تعداد سوئیچ
یکی دیگر از فواید اینورتر کسکید انعطاف پذیری آرایش مدار است. تمام سطوح ساختار یکسان دارند و نیازی به دیود محدود کننده و خازن بالانس ولتاژ اضافی نیست. تعداد سطوح ولتاژ خروجی با اضافه کردن و یا کم کردن پل به راحتی قابل تنظیم است.
فصل سوم
اینورترهای چند سطحی کسکید با ساختار های ترکیبی
معرفی
در این فصل بیشتر با ساختار اینورتر های چند سطحی از نوع کسکید کار خواهیم کرد و ساختارهایی را با توجه به این ساختار اصلی معرفی خواهیم کرد و با ارائه شبیه سازی های کامپیوتری به مزیتهایی که در روش های جدید معرفی خواهد شد پی می بریم فلذا لازم است در ابتدا کمی دقیق تر به اینورترهای کسکید بپردازیم .
۳-۱ اینورتر های ولتاژ پل
همانطور که درفصل گذشته نیز مختصرا توضیح داده شد کم ترین تعداد سطوح ولتاژ اینورتر آبشاری با منابع dc مجزا برابر سه است. برای بدست آوردن یک شکل موج سه سطحی از یک اینورتر ساده ی پل استفاده می کنیم. یک پل به عنوان H-bridge شناخته می شود و از عناصر مداری که می تواند به عنوان یک ماژول نیز در کنار یکدیگر قرار گیرند تشکیل شده این ماژول دارای چهار سوئیچ اصلی و چهار دیود هرزگرد است که شکل مداری آن در زیر آمده است.

شکل۳-۱:ساختار کلی اینورتر ساده پل
سیگنال گیت و عملکرد اینورتر در این سلول واحد میتوان سطوح ولتاژی +v,-v,و صفر را ایجاد کرد برای ایجاد این سطوح ولتاژی لازم است که چهار کلید اصلی مطرح شده را با ترتیب خاصی باز یا بسته نمود مثلا برای ایجاد سطح+vدر دو سر v_ab می باید سوئیچ s_1, s₄ بسته شود .و سوئیچهای s_{2 و}s₃ باز بماند و در حالت عکس آن می توان-vرا تولید کرد . از این رو و با توجه به این مطلب که ما در طی یک زمان بخصوص می باید حالت خاصی را به کلیدهای مدار اعمال کنیم از کلیدهای قابل کنترل به عنوان کلیدهای اصلی استفاده میکنیم تا بتوان با اعمال سیگنال خاصیبه گیت آنها عمل باز یا بسته کردن آنها را کنترل کنیم و همچنین با توجه به زوایه بار جریان ممکن است از میان سوئیچها و یا دیودها عبور کند از اینرو وجود دیودهای هرزگرد نیز ضرورت می یابد .
پس با توجه به وضعیت دلخواه در خروجی می توان آرایش خاصی را برای سوئیچها اعمال کرد مثلا برای ایجاد وضعیت صفر در خروجی میتوان کلیدهای s_1و s₂را وصل و s_3و s₄را قطع کرد و همچنین میتوان s_3و s₄را وصل s_1و s₂را در وضعیت قطع قرار داد در صورتی که برای بدست آوردن سطح صفر در یک دوره تنها از یکی از حالات فوق استفاده کنیم باعث می شود که مدت زمان وصل بودن یک سری از کلیدها بیشتر بوده و در نتیجه توان بیشتری مصرف می کنند و همچنین دمای بیشتری نسبت به دو سوئیچ دیگر خواهند داشت برای حل چنین مشکلی میباید الگوی سوئیچینگی را برای سطح صفر استفاده کنیم که برای تولید سطح صفر از دو وضعیت فوق استفاده کرده باشیم تا با بهره گرفتن از این روش وصل بودن تمام سوئیچها یکسان می شود که این موضوع در شکل زیر نشان داده شده است .
شکل ۳-۲ الگوی سوئیچینگ برای وصل بودن یکسان تمام سوئیچ ها

شکل ۳-۳ حالت دوم الگوی سوئیچینگ
۳-۲ زمان پوچ (زمان خالی )blanking time
یکی از موضوعاتی که مخصوصا در ساخت مدارات بسیار مورد توجه است در نظر گرفتن زمان پوچ برای سیگنال گیت است . در شکل بالا سوئیچ ها را ایده آل در نظر می گیریم که اجازه می دهد دو سوئیچ با هم از روشن تا خاموش تغییر کنند و بر عکس . اما در عمل ابزارهای سوئیچ زنی ایده آل نیستند. برای خاموش کردن کامل دیودها و سوئیچها ، یک زمان کوتاه مورد نیاز است که به نوع وسیله بستگی دارد. معمولا” به دلیل زمان های روشن وخاموش شدن محدود که به نوع سوئیچ وابسته است ، یک سوئیچ در زمان سوئیچینگ به طور سریع خاموش می شود. گرچه روشن شدن سوئیچ های دیگر به اندازه ی t_Δ تأخیر زمانی دارد . در زیر زمان پوچ نشان داده شده است.

شکل ۳-۴ زمان پوچ t_Δ
۳-۳ ساختار تکفاز اینورتر کسکید
برای ساختن شکل موج چند سطحی ، خروجی ac مدارهای H-Bridge با سطوح متفاوت به طور سری بهم متصل می شوند. پس شکل موج خروجی ایجاد شده مجموع خروجی اینورترهاست. تعداد سطوح ولتاژ خروجی در اینورتر کسکید به صورت زیر تعریف می شود:
m= 2s+1
که s تعداد منابع dc است.
برای مثال یک شکل موج ولتاژ خروجی نه سطحی با بهره گرفتن از چهار مدار H-bridge و چهار منبع dc مستقل ساخته می شود. شکل ۵٫۳ یک اینورتر آبشاری تکفاز m سطحی را نشان می دهد.
شکل ۳-۵ اینورتر آبشاری m سطحی تکفاز
از شکل بالا ولتاژ فاز، مجموع خروجی های هر H-bridge است و به صورت زیر بیان می شود:
برای اینکه ولتاژ صفر در همه ی خروجی اینورترها متداول است تعداد سطوح کلی ولتاژ خروجی برابر ۲s+1 می شود. یک شکل موج ولتاژ خروجی یک اینورتر نه سطحی و شکل خروجی همه ی سلول های H-Bridge در شکل زیرنشان داده شده است و ما در اینجا همه ی منابع dc را برابر می گیریم.
V_dc1 = V_dc2 = … = V_dc(s-1) = V_{dc s} = V_dc

آزادی‌های مشروع و اساسی در غرب، بر اساس مکتب لیبرالیسم تعریف شده است. از این منظر، مفهوم فلسفی آزادی با اصل حاکمیت اراده توجیه می‌شود. بر این مبنا، اروپائیان پس از گذراندن دوران فشارهای ناشی از حاکمیت کلیساهای فاسد و حکومت‌های ظالم، با تأکید بر حقوق طبیعی، بنیان حقوقی را نهادند که از گزند حکومت‌ها در امان بماند. بر این اساس انسان‌ها بر اساس لیاقت‌ها و فضائلی که دارند، از این حقوق متمتع می‌شوند. اما علی‌رغم این مبنای طبیعی و غیرقابل سلب، این حقوق در قانون تعریف می‌شوند و از این طریق قابل اجرا و دارای ضمانت خواهند بود.
دیدگاه دیگری که درباره‌ی حقوق وجود دارد، فرض وجود قرارداد است. در این مبنا، تشکیل حکومت نیاز به توافق اعضای بالغ جامعه دارد؛ اگرچه این قرارداد به صورت پیش‌فرض تصور شود و در عالم واقع رخ ندهد. حدود اختیار دولت و مردم بر اساس این توافق تنظیم می‌شود. از آن رو که مردم حقوق مطلق ندارند، نمی‌توانند حکومت مطلق نیز ایجاد کند. (معطی شیء باید واجد شیء باشد.) بنابراین اگر دولتی از این توافق تخطی کند و حقوق مردم را نقص کند، مشروعیت خود را از دست می‌دهد. ضمن اینکه این اندیشه در حقوق بین‌الملل نیز جریان دارد. مطابق آن، الزام‌آور بوده حقوق بشر و اسناد مربوط به آن، با پذیرش دولت‌ها تحقق پیدا می‌کند و وجود حقوق فرای حقوق ملی و اراده‌ی دولت‌ها در این اندیشه منتفی است.اما اشکال اساسی در این نظر آن است که از ایجاد حقوق بنیادین و فارغ از زمان و مکان در‌می‌ماند و نمی‌تواند چنین نظام حقوقی را سامان دهد. ضمن اینکه افراد نمی‌توانند از برخی از حقوق خود (همچون حق حیات) صرف‌نظر کنند و دیگران نیز حق سلب این حقوق را ندارند و به این امر در این دیدگاه توجه نشده است.(خلیلیان،۱۳۶۲)

ب)مبانی حقوق شهروندی در اسلام
یکی از مهم‌ترین آموزه‌های وحیانی محور مشترک ادیان الهی، اثبات کرامت انسانی است . چرا که این امر، انسان را از ارتکاب گناهان و تعدی به حقوق دیگران باز می‌دارد. باز کردن اغلال و زنجیرهایی که طواغیت بر دست و پا و اندیشه‌ی بشریت بسته‌اند، آرمان انبیاء و اولیاء الله بوده است.
برخی از حقوق انسانی را می‌توان با طبیعت انسان اثبات نمود. نیاز و میل طبیعی انسان به سمت جنس مخالف و علاقه به تشکیل خانواده و فرزندان می‌تواند سندی برای مطالبه‌ این حقوق باشد. وجد یک استعداد بالقوه در وجود انسان نیز می‌تواند ادله‌ی اثبات این حق برای ابناء بشر محسوب شود.
در روایات اسلامی نیز آمده است که از دست کسی که در وجود خود احساس کرامت نمی‌کند، مصون نیستید. و یا در جای دیگر گفته شده است که کسی که در وجود خود احساس کرامت می‌کند، آن را به گناه نمی‌آلاید.
مبنای حقوق در اسلام، اندیشه‌های انسان‌شناسانه و جهان‌بینی خاصی است که تا به آنها توجه نشود، نه فلسفه‌ احکام شناخته می‌شود و حدود اجتهاد معلوم می‌شود و نه شناخت و اجرای حکم میسور خواهد شد. پذیرش مسئولیت انسان در برابر خداوند و رابطه‌ی عبودیت در تعیین حدود حقوق انسان بسیار مؤثر است.
اما اثبات وجود حقوقی مشترک که برای جمیع افراد یک جامعه یا تمام ابناء بشر، نیاز به اثبات حقیقت و ذات مشترک این انسان‌ها دارد. تا زمانی که کثرت‌ها بر اندیشه‌ی بشر حکومت می‌کند، اثبات قدر مشترک انسان‌ها چندان ساده نیست و نمی‌توان برای همگان حقوق برابر و شامل تصویب کرد.
مفهوم فطرت در اسلام، معنای کاملی را در بیان قدر مشترک انسان‌ها دارد. فطرت در معنای خاص در برابر طبیعت قرار می‌گیرد. اسلام با پذیرش دو بعد طبیعی و روحانی برای انسان، اصالت را به روح می‌دهد. فطرت در این معنا، فطرت حاکی از روح مجرد و ملکوتی انسان دارد. روح انسان‌ها از دمیده شدن روحی الهی ارزشمند شده است.
فطرت حقیقتی یکسان و همگانی در میان انسان‌هاست که آنها را به سمت کمال و حقیقت سوق می‌دهد و جامع حقیقت انسانی است. براساس نظریه‌ی فطرت، انسان دارای ادراکات و گرایشات فطری است. بر این اساس نمی‌توان انسان‌ها را صرفاً ظروفی خالی تصور کرد. فطرت ویژگی‌های عمده‌ای دارد که برای اثبات حقوق بشر و شهروندی ما را به مطلوب می‌رساند:
یکم: همگانی است. یعنی همه‌ی افراد، فارغ از دین و دولت، از آن برخوردار هستند.
دوم: موهبتی و غیر اکتسابی است. و همه‌ی انسان‌ها از بدو تولد از آن برخوردارند. از این رو برای اثبات وجودش نیازی به احراز شرایط و مقدمات خاصی نیست.
حق آزادی، تعالی و کمال همگانی است. چرا که هماهنگی تشریع و تکوین طلب می‌کند که انسان‌ها بتوانند به غایت مطلوب از خلقت جهان که همان کمال و تعالی است، دست یابند و این امر میسر نمی‌شود جز با اختیار و آزادی انسان‌ها در انتخاب راه و حرکت به سوی کمال.(موحد،۱۳۸۱)
۲-۱۷چارچوب نظری تحقیق
واژه “رفتار شهروندی سازمانی” را برای اولین بار “ارگان” و همکارانش در سال ۱۹۸۳ بکار گرفتند گرچه قبل از آنها افرادی همچون” کاتز” و “کان” با تمایز قائل شدن بین عملکرد نقش و “رفتارهای خودجوش” در دهه هفتاد و هشتاد میلادی و نیز قبل از آنها “چستر بارنارد” با بیان مفهوم تمایل به همکاری در سال ۱۹۳۸ میلادی به این موضوع توجه نموده بودند.رفتار شهروندی سازمانی آن دسته از فعالیت های مرتبط با نقش افراد در سازمان است که فراتر از انتظارات وظیفه و شرح شغل ، توسط فرد انجام می شود و هرچند که سیستم پاداش رسمی سازمان این رفتارها را شناسایی نمی کند ولی برای عملکرد خوب سازمان مؤثر هستند. تحقیقات اولیه در زمینه رفتار شهروندی سازمانی بیشتر برای شناسایی مسؤولیت ها و یا رفتارهای کارکنان بود اما اغلب توسط ارزیابی های رسمی نادیده گرفته می شد. با وجود اینکه این رفتارها در ارزیابی های سنتی عملکرد شغلی به طور ناقص اندازه گیری می شدند و یا حتی گاهی اوقات مورد غفلت قرار می گرفتند، امادر بهبود اثربخشی سازمانی مؤثر بودند.
“ارگان” معتقد است رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری فردی و داوطلبانه و تحت اختیار فرد است که مستقیماً به وسیله سیستم های رسمی پاداش در سازمان طراحی نشده است، اما با این وجود باعث ارتقای اثر بخشی و کارایی عملکرد سازمان می شود، واژه اختیاری بودن بیانگر آن است که این رفتارها، شامل رفتارهای مورد انتظار در نیازمندی‌های نقش و یا شرح شغل نیست (کاخکی و قلی‌پور ۱۱۷:۱۳۸۷) به عنوان مثال یک کارگر ممکن است نیازی به اضافه کاری و تا دیر وقت در محل کار ماندن نداشته باشد، اما با وجود این برای بهبود امور جاری و تسهیل جریان کاری سازمان، بیشتر از ساعت کار رسمی خود در سازمان بماند و به دیگران کمک کند (کروپانزو۸۵:۲۰۰۱).
این رفتار ها فراتر از شرح شغل کارکنان می باشند و به صورت داوطلبانه و اختیاری توسط افراد جهت بهبود فعالیت ها و کسب اهداف سازمانی انجام می شوند. تعریف مطروحه بیانگر این است که، رفتار شهروندی سازمانی باید در درجه اول داوطلبانه باشد یعنی نه یک وظیفه از پیش تعیین شده و نه بخشی از وظایف رسمی فرد است . همچنین مزیت های رفتار شهروندی سازمانی ، جنبه سازمانی دارد یعنی این مزیت ها به نفع سازمان هستند و رفتار شهروندی سازمانی ماهیتی چندوجهی دارد؛ یعنی به صورت های مختلفی ممکن است خود را نشان دهد. با این تعاریف، از انسان به عنوان شهروند سازمانی انتظار می رود بیش از الزامات نقش خود و فراتر از وظایف رسمی، در خدمت اهداف سازمان فعالیت کند . به عبارت دیگر ساختار رفتار شهروندی سازمانی به دنبال شناسایی، اداره و ارزیابی رفتارهای فرانقش کارکنانی است که در سازمان فعالیت می کنند و در اثر این رفتار اثربخشی سازمانی بهبود می یابد.
“گراهام” معتقد است رفتار شهروندی به سه نوع مختلف خود را نشان می دهند که شامل اطاعت سازمانی، وفاداری سازمانی و مشارکت سازمانی می شود که در این اینجا هر یک به ا ختصار توضیح داده می شود.
اطاعت سازمانی: نوعی خویشتنداری شامل پذیرش قوانین ، مقررات و رویه های سازمانی حتی در حالت عدم مهار خارجی .
وفاداری سازمانی: بیان کننده میزان فداکاری کارکنان در راه منافع سازمانی و حمایت و دفاع از سازمان است.
مشارکت سازمانی: این واژه با مشارکت فعال کارکنان در اداره امور سازمان معنی پیدا می کند به حضوردرجلسات، به اشتراک گذاشتن عقاید خود با دیگران و آگاهی به مسائل جاری سازمان دلالت می کند. (بینستوک ۳۶۱:۲۰۰۳)
“ارگان” پنج بعد زیر را به عنوان ابعاد رفتارشهروندی سازمانی بیان کرد:
وظیفه شناسی: بعد وظیفه شناسی حالتی است که در آن اعضای سازمان رفتارهای خاصی را انجام می دهند و یا به فراتر از حداقل سطح وظیفه مورد نیاز برای انجام آن کار فعالیت می نمایند(اسلامی ۵۷:۱۳۸۷)
نوع دوستی: به رفتارهای مفید و سودبخشی از قبیل ایجاد صمیمیت، همدلی و دلسوزی میان همکاران اشاره دارد که خواه به شکل مستقیم و یا غیرمستقیم به کارکنانی که دارای مشکلات کاری هستند کمک می کند .(اسلامی ۵۷:۱۳۸۷)
فضیلت مدنی: شامل رفتارهایی از قبیل حضور در فعالیت های فوق برنامه و اضافی آن هم زمانی که این حضور لازم نباشد، حمایت از توسعه و تغییرات ارائه شده توسط مدیران سازمان.
جوانمردی: به شکیبایی در برابر موقعیت های مطلوب و مساعد، بدون اعتراض، نارضایتی و گلایه مندی، اشاره می کند.
احترام و تکریم: این بعد بیان کننده نحوه ی رفتار افراد با همکاران، سرپرستان و مخاطبان سازمان است . افرادی که در سازمان با احترام و تکریم با دیگران رفتار می کنند دارای رفتار شهروندی مترقی هستند.
ارگان بعد از برشمردن این ابعاد، یادآوری می کند که هر پنج بعد رفتار شهروندی ممکن است هم زمان ظهور پیدا نکنند، مثلاً افرادی که ما فکر می کنیم دارای بعد وظیفه شناسی هستند ممکن است همیشه نوع دوست و فداکار نباشند و یا این که برخی از این ابعاد، مانند نوع دوستی و وظیفه شناسی تاکتیکی برای تحت فشار قرار دادن مدیران سازمان باشد.(کاسترو ۳۰:۲۰۰۴)
در مجموع می‌توان اذعان داشت؛ رفتار شهروندی سازمانی دارای ویژگی‌هایی از این قبیل می‌باشد:
-نوعی تمایل درونی باعث انجام این گونه رفتارها شده و به‌واقع خودجوش و آگاهانه هستند.
- این نوع وظایف در شرح شغل افراد پیش‌بینی نشده و به همین دلیل است که از طریق سیستم پاداش‌دهی رسمی سازمانی، مورد تقدیر قرار نمی‌گیرند.
- در بلند‌مدت، تکرار این رفتارها منجر به‌افزایش کارایی و اثربخشی سازمانی خواهد شد.
-انجام و بروز این دسته از رفتارها از سوی کارکنان سازمان، منجر به‌ایجاد نوعی جو مثبت سازمانی و هم‌چنین شیوع اقدامات نوع‌ دوستانه در سازمان می‌شود.
- این رفتارها منشأ درون فردی داشته و پاداش‌های درونی هم‌چون؛ احساس رضایت و خشنودی شخصی را در پی خواهند داشت.به‌‌علاوه تشویق این رفتارها از طرف سازمان، احتمال ظهور رفتارهای مذکور را از طرف کارکنان، ارتقاء خواهد داد.
- افراد در صورت عدم انجام این گونه رفتارها از طرف سازمان مورد مواخذه قرار نمی‌گیرند.
- رفتارهای مذکور عمدتاً به‌منظور حمایت از انواع منابع سازمانی (انسانی، مادی و مالی) صورت می‌گیرند (ابیلی و همکاران، ۱۳۸۷)
۲-۱۸ پیشینه تحقیق
تحقیقات داخلی
-قلی پور وحسنی کاخکی( ۱۳۸۶) در پژوهشی با عنوان «رفتار شهروندی سازمانی، گامی دیگر در جهت بهبود عملکرد سازمانها در قبال مشتری» با هدف تعیین روابط تجربی میان رفتار شهروندی سازمانی و ادراک مشتری از کیفیت خدمات،رضایت و وفاداری مشتری و افزودن به دانش کاربردی در این زمینه به این نتیجه رسیدند که رفتارهای شهروندی در ادراک مشتری از کیفیت خدمات، رضایت، نیات رفتاری و وفاداری اهمیت خاصی دارد.
-رامین مهر و همکاران در سال ۱۳۸۸ در تحقیقی با عنوان «بررسی رابطه بین ادراک از عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی مورد مطالعه: شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ستاد تهران» همبستگی ابعاد ادراک از عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی را مورد بررسی قرار داده و نتیجه تحقیق نشان داد که رابطه بین ادراک از عدالت سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی معنی دار است. از بین ابعاد عدالت، عدالت مراوده ای از همبستگی قوی تری نسبت به دو بعد دیگر برخوردار است و سه بعد عدالت سازمانی نیز با یکدیگر همبستگی دارند.
- پژوهش مدانلو(۱۳۸۷) با موضوع “تعیین میزان مولفه های شهروندی در بین شهروندان تهرانی” بیان می کند,که حیطه های رفتار اجتماعی و سیاسی بالاترین نمره، قانونمندی و قانون گرایی با نمره متوسط و رفتار ملی-مذهبی و توسعه پایدار، حیطه های اصلی آموزش شهروندی هستند.
- پژوهش افتخارزاده(۱۳۸۲) جهت اخذ مدرک دکتری در دانشگاه آزاد به” ارائه مدلی جهت تربیت شهروند حرفه ای در نظام آموزش عالی کشور در هزاره سوم “پرداخته است.در حقیقت یافته اصلی این مدل جهت تربیت شهروند حرفه ای است,که مشتمل برمولفه ها،اهداف، مبانی نظری، چارچوب ادراکی ،مراحل اجرا، نظام ارزشیابی و مهندسی مجدد است به مدد این مدل ، نظام آموزش عالی کشور می توانند به تربیت شهروند حرفه ایی عالم ،آگاه و ماهر و مدیریت دانش به پاسخگویی به هزاره سوم بپردازد.
-رحیمی(۱۳۸۸)به بررسی «حقوق شهروندی از منظر اسلام» درصدد شناخت حقوق طبیعی انسان در دین اسلام است که بسیار گسترده تر از حقوق طبیعی مطرح در مکتبهای غربی است. از دیدگاه اسلام و قرآن، آفرینش جهان دارای غایت است و این غایت همان کمال انسان است و رسیدن به این هدف نیازمند برآورده ساختن خواسته های طبیعی و جسمانی است. چرا که تکامل شایسته انسان هنگامی کاملاً تحقق پیدا می کند که در درون جامعه ای سالم و متناسب با کرامت و شخصیت خود زندگی کند.
-تحقیق نصیری(۱۳۸۸)با عنوان حقوق شهروندی ازمنظراسلام را مورد بررسی قرار داده است.حقوق شهروندی منعکس کننده آرمان جهانی عدالت و جامعه ای است که در آن هر انسانی بتواند از زندگی شرافتمندانه ی همراه با صلح، امنیت و رفاه برخوردار گردد. و این حقوق همزاد با پیدایش انسان بوده و با وجود او به وجود آمده است چرا که انسان موجودی است که کرامت ذاتی را از آفریدگار خویش به ارمغان گرفته است.
-پژوهشی که در سال ۱۳۸۷ توسط فتحی و اجارگاه انجام شد،"ویژگی های شهروند خوب برای ایران” را از طریق مطالعات نظری و میدانی مورد بررسی قرار داد.بر اساس این پژوهش یک شهروند مطلوب برای جامعه ایران باید در سه حیطه یا قلمرو دارای صلاحیت های معینی باشد که عبارتند از:
۱-شناخت مدنی:مجموعه ای از آگاهی ها,اطلاعات و درک وفهم مدنی
۲-توانایی مدنی:مجموعه ای از مهارتها,و توانمندیهایی که هر فرد برای زیست در جامعه ای که در آن زندگی می کند به آن نیاز دارد.
۳-نگرش مدنی: مجموعه ای از طرز طلقی ها,باورها و دیدگاههایی که برای یک شهروند خوب ضروری است.
تحقیقات خارجی
-«راجر کومار» و همکاران در سال ۲۰۱۲ طی پژوهشی با عنوان “رابطه بین رفتار شهروندی سازمانی و عدالت سازمانی در محل کار” تاثیر رفتار شهروندی سازمانی و عدالت سازمانی در افزایش میزان اثر بخشی سازمان را مورد بررسی قرار دادند. نتایج حاصله بیانگر آن بود که کارکنان زمانی حداکثر رفتار شهروندی سازمانی را دارند و اثربخشی را افزایش می دهند که احساس نمایند که عدالت سازمانی در مورد آنها رعایت می گردد.
«مک فارلین و سوینی» در سال ۱۹۹۳ دریافتند که عدالت توزیعی پیش بینی کننده ارزیابیها در سطح فردی می باشند (بطور مثال رضایت از حقوق و دستمزد). در حالی که عدالت رویه ای بر ارزیابیهایی که در سطح سازمانی صورت می گیرد، تاثیر می گذارد.
- پژوهش دیمان(۲۰۰۰) مولفه های اصلی شهروندی را حقوق مدنی، حقوق سیاسی، حقوق اجتماعی، تعهدات شهروندان می داند.
- پژوهش جان لاک(۱۹۹۶) وظیفه آموزش و پرورش را برآوردن افراد مطابق با چگونگی اجتماعی شدن آنها می داند و کارکرد تربیت اجتماعی را در اجتماعی کردن نسل جوان مهم تلقی می کند.
- پژوهش شرییبرگ(۲۰۰۰) نشان داد توسعه پایدار مهم ترین نتیجه تربیت شهروندانی متمدن در نظام آموزش و پرورش جایگاه کلیدی در توسعه ملت ها دارد.و برای توسعه سه رکن اساسی پایداری زیست محیطی,پایداری اقتصادی و پایداری اجتماعی را مهم می داند.
- پژوهشی لی (۱۹۹۹) در سطح آسیا انجام داد و ویژگیهای زیر را برای شهروند خوب لازم دانست:آگاهی از مسایل و مشکلات جامعه،مشارکت فعال در انور جامعه، مسئولیت پذیری، رفتار مبتنی بر اخلاق،پذیرش انتقاد،توانایی تصمیم گیری،آگاهی از حکومت و دولت،حس وطن پرستی، پذیرش مسئولیت خانواده و احترام به تکثر فرهنگی.
- پژوهشی براون(۱۹۹۶) در کانادا انجام داد .وی ویژگیهایی نظیر توانایی مذاکره و مشارکت با دیگران،احترام به تفاوتها،گوش دادن سازنده به دیگران،گوش دادن عقاید سازنده،مسئولیت پذیری،دانش در مورد دولت ملی و محلی و دیدگاه های اساسی احزاب سیاسی کشور را برای شهروند مطلوب بیان کرده است.
- پژوهش چیودو(۲۰۰۵) با عنوان درک مفهوم شهروندی در بین دانش آموزان دبیرستانی در آمریکا انجام داد.هدف از این پژوهش این بود که بدانند بعد از واقعه ۱۱ سپتامبر در ک دانش آموزان هشتم تا یازدهم از مفهوم شهروندی چیست؟نتیجه ای که از این تحقیق گرفتند نشان داد دانش آموزان کمک به دیگران را مهمترین ویژگی یک شهروند می دانند.

افزایش درآمد اقتصادی ساکنین این بخش
بالا رفتن فرهنگ عمومی مردم به دلیل ارتباط فرهنگی با گردشگران
تسریع در عمران شهری و پروژه های شهری با هدف و برنامه ای معین
جلوگیری از مهاجرتهای بی رویه به سمت مرکز استان .
۱-۷- روش تحقیق :
وضعیت خاص موضوع جهانگردی در ایران و ابهامی که در کلیت سیاست گذاری و اجرای آن وجود دارد ، منابع آماری را نیز از خود متأثر کرده است . در بسیاری موارد از قابلیت‌ها و امکانات موجود آمار و اطلاعات صحیح و قابل قبولی در دست نیست .
به طور کلی می توان گفت که در انجام این رساله از روش های زیر بهره برده شده است :
روش تحقیق این پژوهش ترکیبی است از روش های پیمایشی ، تحلیلی و استقرایی و مراحل آن به ترتیب عبارتند :
الف ) مشاهده : از آنجا که مهمترین اصل در جغرافیا ، مشاهده می باشد ، در قسمتهای نسبتاً قابل توجهی از انجام این پژوهش از روش مشاهده استفاده شده ، به ویژه آنکه جاذبه های گردشگری و اکوتوریستی اساس این پایان نامه را تشکیل می دهند .
ب) جمع آوری اطلاعات و آمارهای موجود در زمینه گردشگری با مراجعه به کتب ، اسناد و مدارک ، سفرنامه ها ، پایان نامه ها ، مقالات موجود در زمینه صنعت گردشگری .
پ) استفاده از پرسشنامه به منظور آشنایی نسبت به وضعیت اکوتوریستی منطقه و درک نارسایی های آن ( با بهره گرفتن از روش های کوکران ( Cochran ) و …. .
هدف از تهیه این پرسشنامه ها دانستن مبدأ گردشگران ورودی و همینطور نظر آنها در مورد وضعیت اقامتی ، رفاهی و امکانات در این منطقه بوده تا بدین وسیله موانع موجود بر سر راه بهره برداری بهینه از جاذبه های گردشگری بخش باغبهادران معلوم گردد .
ت) استفاده از نرم افزارهای گوناگون تجزیه و تحلیل مانند SPSS , Excel و همچنین نرم افزارهای تهیه نقشه ها و تصاویر جغرافیایی مانند Corel Draw , Arc View و …
ث) استفاده از مدلهای SWOT و شاخص تولید پتانسیل سفر CPGI1 برای شناخت مبدأ گردشگران ورودی و مقایسه بین اماکن گردشگری و گردشگر ، همچنین مدل لوندگرن Lundgren برای مشارکت مردم ساکن مکانهای گردشگری در فعالیتهای گردشگری .

ج) همچنین در تحقیق حاضر جهت تأیید شاخصهای تحقیق از تحلیل عاملی تأییدی نیز بهره گرفته شده است (تحلیل عاملی به مجموعه ای از فنون آماری اشاره می کند که هدف مشترک آنها ارائه دادن مجموعه ای متغیر بر حسب تعداد کمتری متغیر فرضی است (جی – ان کیم و دیگران ، ۱۳۸۱، ۶ )
۱-۸ جامعه آماری :
در این تحقیق جامعه آماری عبارت است از بسیاری از آبادی ها و شهرباغبهادران و آن دسته از مناطقی است که در حاشیه رودخانه زاینده رود (از روستای چم حیدر در غرب تا روستای چم آسمان در شرق بخش باغبهادران قرار گرفته و دارای پتانسل ممتاز اکوتوریستی می باشد . که جمعیتی در حدود ۶۰۳۱ خانوار و ۲۲۹۴۰ نفر است .
با توجه به تحقیقات و پژوهش های دانشجویی و آمارگیری هایی که به صورت شخصی ، با همکاری بخشداری و سایر ارگانهای فعال در سطح بخش توسط نگارنده صورت گرفته ، تعداد مسافران برآورد شده که در طول سال به این منطقه مسافرت می نمایند ( جامعه آماری ) در حدود ۱۲۰۰۰ نفر می باشد . لازم به ذکر است که هیچ گونه منبع آمارگیری رسمی در سطح بخش ، جهت ثبت تعداد توریست ها و مسافران وجود نداشته که این امر کار نگارنده را نیز با مشکل مواجه نموده است .
۱-۹ تعیین حجم نمونه و روش نمونه گیری :
سوالی که در جریان تحقیق پیش می آید ، این است که محقق چه تعداد از افراد جامعه مورد مطالعه ( جامعه آماری ) را می تواند به عنوان نمونه تعیین کند یا به عبارتی حجم و تعداد افراد نمونه چند نفر باید باشد تا محقق بتواند با اطمینان خاطر نتایج حاصل و شاخص های محاسبه شده را به جامعه مورد مطالعه تعمیم دهد .
بنابراین در این تحقیق حجم نمونه با بهره گرفتن از فرمول کوکران و با سطح اطمینان ۵/۹۵ درصد ، تعداد ۱۳۰ نمونه محاسبه شده است . روش توزیع پرسشنامه ها به صورت سهمیه ای است که از الگوی ترکیبی سازمان سلسله مراتبی در چارچوب تقسیمات درون شهری تبعیت می کند .
فرمول کوکران جهت محاسبه حجم نمونه :
منبع : حافظ نیا ، مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی ، ص ۱۳۶ ، ۱۳۸۲
روش نمونه گیری در این پژوهش خوشه ای – تصادفی است و در میان مناطق اکوتوریستی حاشیه زاینده رود ، مناطقی با نظر محقق انتخاب گردیده اند .
فصل دوم
کلیات گردشگری
۲-۱- تعریف جهانگردی :
جهانگردی واژه ای است فارسی به مفهوم جهانگردنده و آنکه در اقطار عالم بسیار سفر کند . (دهخدا ، ۱۳۶۰ )
جهانگردی معادل سیاحت ( عربی ) و توریسم ( فرانسه ) است . سیاحت در عربی به معنای زیاد سفرکردن است و سیاح یا معادل فارسی آن جهانگرد ، کسی است که زیاد سفر می کند . توریسم که واژه ای است فرانسوی ، از دو جزء یعنی، Tour و Ism تشکیل شده است . ، Tour به معنای ( سفر ، مسافرت کردن و سیاحت ) و Ism به معنای اصول ، اصالت و مکتب است . پس با این تفسیر ، توریسم یعنی مکتبی که پایه فکری آن سیاحت و سفر است و توریست کسی است که به مسافرت ، سیاحت و جهانگردی می پردازد . ( شفیعی ، ۱۳۸۵)
این واژه نخستین بار در سال ۱۸۱۱، در مجله انگلیسی به نام اسپورتینگ ماگازین ( مجله ورزشی ) آمد . در آن زمان این واژه به معنای مسافرت به منظور تماشای آثار تاریخی و بازدید از مناظر طبیعی برای کسب لذت به کار می رفت .
در کتب و منابعی که به فارسی و لاتین در زمینه گردشگری به رشته تحریر درآمده و یا ترجمه شده است ، از گردشگری تعاریف متعددی به عمل آمده است که لازم است به بعضی از آنها اشاره ای داشته باشیم :
« جهانگردی به سفری موقتی و کوتاه اطلاق شده که ضمن آن جهانگرد به منطقه ای خارج از محل سکونت و کار خود به منظور سیر و سیاحت مسافرت می کند . مسافرت با ویژگیهای فوق الذکر و تسهیلات و خدماتی که این سفر و سیاحت را عملی می سازد ، موضوع تعریف دیگری در کتاب جهانگردی است . ( الوانی ، سید مهدی ، ۱۳۷۳، ص ۱۱۵ )
جهانگردی در فرهنگ جغرافیایی بدین گونه تعریف شده است :
« جهانگردی ترک موقت محل دائمی زندگی است به قصد دیدار از مکانی دیگر بدون اشتغال به کار یا کسب درآمد از هر نوع و به هر طریق ، مشروط بر آنکه اقامت در محل جدید از یک شبانه روز درگذرد» . (Johnston Rjetal , 1988,P.34 )
۲-۲ : رابطه جغرافیا و گردشگری
علوم مختلف در طی سالهای اخیر، هر یک به تناسب خود جهانگردی را از دیدگاه های متفاوت مورد تجزیه و تحلیل قرار داده اند . علوم اجتماعی از ابعاد مختلف مسایل رفتاری ، فعل و انفعالات فرهنگی ، روابط اجتماعی و حتی ضایعات پاتولوژیک ، جهانگردی را مورد بررسی قرار می دهد . علم اقتصاد ، تبعات مالی و اقتصادی جهانگردی را تا آن حد ارج نهاده که بر آن « صادرات نامرئی » نام نهاده اند . علوم روانشناسی ، سیر و سیاحت و حرکت جمعی را یکی از راه های دستیابی به تعادل روانی جامعه دانسته و تغییر محیط یکنواخت زندگی و کار را به صورت یک الزام حیاتی توصیه می کند . دانش شهرسازی می کوشد که طرحهای شهری را به صورتی انجام دهد که جذابیتهای شهری در زمره جاذبه های سیاحتی درآید . جغرافیدانان با تأکیدبه شکل رابطه ای که میان انسان و محیط از طریق سیاحت برقرار می شود و اثرات فضایی ناشی از آن ، جهانگردی را مهمترین عامل دگرگونی چشم اندازهای معیشتی در عصر حاضر تلقی
می کند . (رهنمایی ، محمد تقی ، ۱۳۷۷ ، ص۱۲و۱۳ )
در واقع می توان گفت جغرافیای گردشگری یکی از شاخه های جغرافیای اوقات فراغت بوده که از اوایل سده حاضر مورد توجه جغرافیدانان و اقتصاد دانان قرار گرفته است .این دو واژه
(جغرافیای گردشگری ) ، در سال ۱۹۰۵ توسط استراندر Strander وارد ادبیات جغرافیا در آلمان گردیده که با گسترش بررسی های جغرافیایی ، اهمیت اقتصادی ـ اجتماعی و فرهنگی آن بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است (رهنمایی ، محمد تقی ، ۱۳۷۹ ، ص۸ ) و می توان گفت : « جغرافیای گردشگری عبارت است از : مجموعه تأثیرات و روابط متقابلی که در نتیجه حضور موقت و گذران اوقات فراغت فردی یا گروهی از افراد غیر محلی از یک طرف ، و محیط پیرامون از طرف دیگر به وجود می آید که علاوه بر توجه کردن به جنبه های اجتماعی ـ اقتصادی و فرهنگی آن ، اساس پیدایش آن را با توجه به عوامل جغرافیایی توجیه می نماید . این شاخه از جغرافیا ، با شناخت آگاهانه به تجزیه و تحلیل جریان گردشگری پرداخته و اثرات اجتماعی ـ اقتصادی و فرهنگی آن را همراه با آینده نگری بررسی می نماید» . ( رضوانی علی اصغر ، ۱۳۷۴ ، ص۱۲ )
۲-۳ گردشگری نوین :
جهانگردی در سال های آغازین قرن بیست و یکم ، وارد مرحله نوینی شده است . علیرغم بروز نا آرامیها ، بحران ها ، تشنجات ، جنگ افروزی ها ، بلایای طبیعی همچون زلزله ، سیل ، مشکلات زیست محیطی و . . .، توریسم به یک واقعیت مهم اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی و اقتصادی بدل گشته است . کشورهای مختلف با فرهنگ های گوناگون ، با شهرها و روستاهای کوچک و بزرگ ، آداب و سنن متفاوت و با ویژگی های گوناگون طبیعی و اکولوژیکی مردمان دیگر سرزمین ها را به میزبانی خود فرا می خوانند و جهانگردی روابط بین ملت های گوناگون را مستحکم نموده است . ( منشی زاده ، ۱۳۸۴ ، ص ۸۴ )
شکل شماره () ارتباط رشته های علمی با توریسم و ابعاد آن
الوانی مهدی،شاهرخ زهره دشتی،اصول و مبانی جهانگردی،۱۳۸۱ ، ص۱۲۱. منبع :
۲-۴ سابقه تشکیلات توریستی در ایران
هر چند کشور ما از دیرباز مکانی برای بازدید جهانگردان بوده که با سفر به ایران به سیر و سیاحت در آن می پرداختند و هر یک به نوبه خود در خلق آثاری که معرف سرزمین ایران بود تلاش می کردند اما عملاً پرداختن به موضوع توریسم به طور رسمی به زمان شروع برنامه های عمرانی کشور مربوط می شود . «برای اولین بار در سال ۱۳۱۴ اداره ای در وزارت کشور به نام اداره امور جهانگردی تاسیس شد که فعالیت آن محدود به چاپ نشریاتی در زمینه جهانگردی به صورت کتابچه های راهنما بود. بعد از شهریور ۱۳۲۰ اداره مذکور جای خود را به شورای عالی جهانگردی داد . این شورا در وزارت کشور تشکیل می شد و امور اداری آن را اداره سیاسی وزارتخانه مزبور انجام می داد» ( رضوانی ، ۱۳۸۰ ، ص ۸۴ ) در سال ۱۳۳۳ اهمیت جلب توریست و جهانگردان خارجی با توجه به جنبه های اقتصادی و فرهنگی آن مورد توجه دولت قرار گرفت و اداره جهانگردی مجدداً در وزارت کشور تشکیل شد.
«در سال ۱۳۴۰ شورای عالی جهانگردی مرکب از ۱۲ نفر از نمایندگان وزارتخانه ها و موسسات دولتی و سه نفر از اشخاص مطلع و بصیر در امر جهانگردی تشکیل گردید، با نیاز به اقدامات اساسی در زمینه توریسم در تاریخ ۱۷ فروردین ۱۳۴۲ سازمانی به نام سازمان جلب سیاحان تاسیس گردید که اقدامات بسیار موثر و زیر بنایی را برای توسعه توریسم به عمل آورد. در سال ۱۳۵۳ سازمان جلب سیاحان با وزارت خانه اطلاعات وقت ادغام گردید و این وزارت تحت نام اطلاعات و جهانگردی شروع به کار نمود. در این زمان فعالیتهای جهانگردی تحت الشعاع امور اداری و فعالیتهای وزارت اطلاعات قرار گرفت و عملاً کارآیی آن کاهش یافت» ( دیبایی ، ۱۳۷۱ ، ص ۸۴ ) .
بعد از انقلاب «به منظور جلوگیری از تداخل وظیفه و هماهنگ نمودن تمام فعالیتها و مسایل مربوط به امور جهانگردی در جهت اعمال سیاست صرفه جویی طبق مصوبه مورخ ۲۱/۸/۱۳۵۸ شورای انقلاب، سازمان مراکز ایرانگردی و جهانگردی با بافت و خط مشی های جدید و هدف های متمایز از گذشته به منظور اداره و بهره برداری از امکانات جهانگردی شروع به فعالیت نمود. » ( سازمان برنامه و بودجه ، ۱۳۷۸ ، ص ۱۷ ) در سالهای پس از جنگ بعد از یک دوره رکود در فعالیتهای توریستی در ایران ، در سال ۱۳۷۰ قانون توسعه ایرانگردی و جهانگردی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و به موجب یکی از مواد آن شورای عالی جهانگردی به منظور طراحی و تدوین آئین نامه ها، قوانین و دستورالعمل های مناسب برای توسعه جهانگردی ایران مسئولیت یافت.
۲-۵- اکوتوریسم :
اکوتوریسم کوتاه شده Ecological Tourism است که در ادبیات فارسی طبیعت گردی نام گرفته و گرایش نو و پدیده ای نسبتاً تازه در صنعت جهانگردی است که تنها بخشی از این صنعت را تشکیل می دهد . این گونه از جهانگردی فعالیتهای فراغتی انسان را بیشتر در طبیعت امکان پذیر می سازد و مبتنی بر مسافرتهای هدفمند همراه با دیدار و برداشتهای فرهنگی و معنوی از جاذبه های طبیعی و لذت جویی از پدیده های گوناگون آن است . (رضوانی ، علی اصغر ، ۱۳۸۰ ، ص ۲۳۵ )
یا به عبارت دیگر می توان گفت : برای استفاده از مکانهای گردشگری و تفریحی ، شاخه ای از علم بیولوژی مورد استفاده قرار می گیرد که به آن اکولوژی می گویند . از ترکیب این علم با گردشگری ، اکوتوریسم بوجود می آید و هدف آن عبارت است از : بررسی توسعه صنعت گردشگری بدون لطمه زدن به محیط زیست . ( منصوری علی ، ۱۳۷۶ ، ص۲۷ )
به دلیل آنکه محیط زیست انسان در خیلی از موارد مثل : نابودی تدریجی محیط های طبیعی ، از بین رفتن محیط های طبیعی ، از بین رفتن زمینهای کشاورزی ، آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی ، ایجاد سرو صدا و انواع آلودگی و … از پیشرفت صنعت گردشگری صدمه می بیند ، سازمان جهانی گردشگری (WTO )مواردی را از کنفرانس ریو در زمینه اکوتوریسم استخراج کرده که عبارت اند از : ( توسعه پایدار توریسم پس از اجلاس ریو ، ۱۳۷۳ ، ص۷۳ )
- صنعت گردشگری باید به حفاظت و احیای اکوسیستم کره زمین کمک نماید . در این ارتباط گردشگری می تواند به حفاظت از پارکهای ملی و سایر اکوسیستم های حیاتی کره زمین مدد رساند .
- گردشگری ، صلح ، توسعه و حفاظت از محیط زیست با یکدیگر مرتبط می باشند .
- قوانین بین المللی حفاظت از محیط زیست ، بایستی در توسعه صنعت گردشگری و سفر در سطح جهان محترم شمرده شود .
- ملتها باید همدیگر را از بلایای طبیعی که می توانند بر صنعت گردشگری و نواحی توریستی اثر بگذارند ، مطلع سازند . انتشار جزوه هایی در ارتباط با کاهش اثرات بلایای طبیعی در نواحی توریستی مؤثر است .
و بالاخره اینکه ، رفتار گردشگران باید بیشتر مطابق رسم کشور میزبان باشد ؛ درباره محیط زیست بیشتر احساس مسؤولیت کنند ؛ سفر کنند و کمتر به محیط ضرر برسانند ۱ .
اگر چه صنعت گردشگری در بخش باغبهادران به دلیل فقدان زیربناها ، رشد نیافته و حتی هنوز به مرحله بلوغ اجتماعی ـ اقتصادی نرسیده است ولی برای برنامه ریزی در این امر ، توصیه ما این است که : اکوتوریسم را بایستی مد نظر داشت تا اثرات زیست محیطی نا مطلوب بوجود نیاید .

گیاهان طیف وسیعی از محصولات ثانویه را تولید می کنند که این ترکیبات دارای یک گروه فنلی می باشند. این ترکیبات به نام ترکیبات فنلی طبقه بندی می شوند. با توجه به تنوع شیمیایی آنها، ترکیبات فنلی نقش های متفاوتی را در گیاهان بازی می کنند. در گیاهان اکثر ترکیبات فنلی از فنیل آلانین و تیروزین مشتق شده اند (کافی و همکاران. ۱۳۸۲).
۲-۲-۳-۱- فلاونوئیدها
فلاونوئیدها گروه بزرگی از ترکیبات فنلی و پانزده کربنه گیاهی به همراه دو حلقه آروماتیک (توسط یک پل سه کربنی به یکدیگر متصل می شوند) را تشکیل می دهد این ساختمان از دو مسیر بیوسنتزی جداگانه ایجاد می شود. پل و یک حلقه آروماتیک (حلقهB)، یک واحد فنیل پروپان هستند که از طریق فنیل آلانین ساخته شده در مسیر اسید شیکمیک، ساخته می شوند. شش کربن حلقه آروماتیک دیگر (حلقه A) از سه واحد استات و از طریق مسیر اسید مالونیک نشأت گرفته اند (شکل ۱-۵). فلاونوئیدها موجب انواع اعمال فیزیولوژیکی و اکولوژیکی مختلف در گیاهان می شوند و به عنوان بزرگترین گروه ترکیبات حلقوی اکسیژن دار شناخته شده اند (Kubasek et.al. 1992).
۲-۴- اسکلت پایه فلاونوئید
فلاونوئیدها براساس درجه اکسیداسیون پل سه کربن، به گروه های مختلفی مثل آنتوسیانین ها، فلاون ها، فلاونل ها و ایزوفلاونوئیدها تقسیم می شوند.
آنتوسیانین ها، فلاونوئیدهای رنگی موجود در گل ها و میوه ها هستند که نور ماوراء بنفش را جذب کرده و گیاه را از صدمه توسط این اشعه محافظت می کنند. ایزوفلاونوئیدها گروهی از فلاونوئیدها هستند که به عنوان مواد ضد قارچی و باکتری عمل می کنند. تانن ها ترکیبات پلیمری فنلی هستند که نقش ممانعت از تغذیه گیاه خواران را بر عهده دارند. فلاونوئیدها اعمال مختلفی مانند رنگی شدن و دفاع را در گیاه به عهده دارند (کافی و همکاران. ۱۳۸۲).
۲-۲-۴- نقش متابولیت های ثانویه در گیاهان مولد
متابولیت های ثانویه گروه بزرگی از ترکیبات طبیعی گیاهان را تشکیل می دهند. تنوع شگفت انگیز ساختار شیمیایی ترکیبات ثانوی نتیجه تلاش گیاهان برای ایجاد سازگاری با محیط غیر ثابت و تنش زای اطراف آنها است. به عبارت دیگر این ” تجهیزات شیمیایی” مانع رسیدن آسیب به گیاهان توسط ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها یا علف خوار ها می شوند و رقابت آنها با سایر گیاهان را به حداقل می رسانند (Sudha G. et.al 2002). متابولیت های ثانویه از نظر بیولوژیکی و فیزیولوژیکی جزء ترکیبات فعال محسوب می شوند. به طور کلی نقش متابولیت های ثانویه را می توان در موارد ذیل خلاصه کرد:

1. 1. جلوگیری از مسمومیت سلول ها توسط برخی ترکیبات حاصل از متابولیسم اولیه

1. 1. اعمال برخی اثرات فیزیولوژیکی در بدن موجودات هدف

1. 1. به عنوان پیام رسان های شیمیایی به منظور هماهنگ سازی متابولیسم در اندام های مختلف و هماهنگ ساختن فعالیت گیاهان مختلف در بدن یک گونه مشابه

1. 1. توسعه پایدار اکولوژیکی (اصغری، غ ر. ۱۳۸۵).

۲-۲-۵- بازار جهانی گیاهان دارویی و معطر
اگرچه طب نوین مستلزم بکارگیری داروهای سنتزی و عوامل میکروبی است سهم عمده ای از صنعت دارویی جهان به منابع گیاهی اختصاص دارد. در حال حاضر بیش از یک چهارم دارو های تجویزی مورد استفاده در کشورهای توسعه یافته به طور مستقیم و غیر مستقیم (نیمه سنتزی) از گیاهان مشتق می شود و فروش سالانه این داروها تنها در کشور امریکا در سال ۲۰۰۲ به بیش از ۳۰ میلیارد دلار بوده است (Fower M. et.al. 2006). از سوی دیگر در کشورهای در حال توسعه از قبیل چین و هند سهم داروهای موجود در بازار به حدود ۸۰ درصد نیز می رسد، مطابق آمارهای موجود ارزش تجاری فراورده های گیاهی در مقایسه با داروهای شیمیایی (با رشد سالانه ۳ تا ۶ درصد) از رشد سالانه ۵ تا ۱۵ درصد برخوردار است و تخمین زده می شود که بازار جهانی این فراورده ها تا سال ۲۰۵۰ به ۵ تریلیون برسد (نوریان، ا. و بشیری صدر، ز. ۱۳۷۹).
۲-۳-معرفی ساختار آرتمیزینین به عنوان یک ترپن مهم
به لحاظ ساختار شیمیایی ،آرتمیزینین یک سزکویی ترپن حاوی یک پل پرکسید غیر معمول است.اعتقاد بر این است که این پراکسید مسئول مکانیزم عمل این ترکیب به عنوان یک ترکیب دارویی می باشد.هیچ ترکیب طبیعی دیگری با چنین پل پرکسید شناخته نشده است. (Eckstein-Ludwig, Webb et al 2003).
اعتقاد بر اینست که بیوسنتز آرتمیزینین از مسیر موالونات (MVA) صورت میگیرد.روشن نیست که آیا مسیر غیر موالونات نیز میتواند با بهره گرفتن از پیش سازهای ، ایزو پنتنیل پیرو فسفات (DMAPP) به بیوسنتز این سزکویی ترپن بپردازد یا خیر(Sawai and Saito 2011).
در مسیر بیوسنتر این ترکیب ، د هیدرو آرتمیزینیک اسید به عنوان پیش ماده نهایی به آرتمیزین تبدیل میشود(Wallart , Pras et al .1999).
شکل۲-۵: مسیر بیوسنتز آرتمیزنین Famesyl diphosphate
۲-۴- کشت بافت گیاهی
۲-۴-۱- طرز تهیه ریزنمونه گیاهی
۲-۴-۱-۱- انتخاب ریزنمونه
ریزنمونه می تواند اندام (ریشه، ساقه، برگ، گل، بذر و پیاز)، بافت (مریستم، پارانشیم) یا سلول (میکروسپور) باشد. ساده ترین نوع کشت، کشت اندام است مانند قلمه ساقه تک گرهی، گل کامل و سخت ترین نوع کشت، کشت سلول در محیط کشت مایع است. ریزنمونه باید از گیاه مادری تهیه شود که عاری از بیماری، دارای برنامه تغذیه مناسب و شبیه به گیاه مادری بوده و در گلخانه یا اتاقک رشدکه دارای شرایط محیطی مناسب است پرورش یافته باشد.
۲-۴-۱-۲- تأثیر مواد گیاهی و عوامل فیزیکی در رشد ریزنمونه
مواد گیاهی می تواند بر رشد و نمو ریزنمونه مؤثر باشد. گیاهان دو لپه ای نسبت به تک لپه ای به محیط درون شیشه اندامهای مختلفی تولید in vitro ای واکنش مثبت تری نشان می دهند. به طور کلی گیاهانی که در محیط می کنند، اگر در محیط درون شیشه ای کشت شوند نیز چنین اندامهایی را تولید می کنند.
سن گیاه نقش تعیین کننده ای را در واکنش ریزنمونه در محیط درون شیشه ای دارد. معمولاً بافتهای جنینی قدرت تکثیر بالاتری نسبت به بافتهای مسن دارند. بافتهای علفی و غیر خشبی نسبت به بافتهای خشبی واکنش مثبت تری نشان می دهند. به طور کلی اندامهای رویشی نسبت به اندامهای زایشی راحت تر تکثیر می شوند.
ریزنمونه ها پس از کشت در اتاقک رشد قرار داده می شوند. در اتاقک رشد ۱۶ ساعت نور و ۸ ساعت تاریکی تنظیم می گردد. البته بهترین دوره نوری برای ریزنمونه در محیط درون شیشه ای همان دوره نوری است که برای گیاه مادری مناسب است. در مورد بافت های بدون کلروفیل نیازی به وجود نور نیست، در صورتیکه ریزنمونه های کلروفیل دار جهت انجام فتوسنتز نیاز به نور دارند. برخی به غلط تصور می کنند که ریزنمونه در محیط درون شیشه در ظروف Co _۲ در داخل ظرف کشت کم است، در حالیکه میزان Co ای به شدت نور کم نیاز دارد و میزان _۲کشت به اندازه کافی وجود دارد. منبع تأمین نور در اتاقک کشت لامپهای فلورسنت هستند.
دما از دیگر عوامل مهم در اتاقک رشد می باشد. اکثر ریزنمونه های گیاهی در دمایی حدود ۲۵ درجه سانتیگراد به خوبی رشد می کنند. البته گیاهان گرمسیری به دمای بالاتر (۲۹-۲۸ درجه سانتیگراد) و گیاهان پیازی به دمای کمتری (۱۸ درجه سانتیگراد) نیاز دارند.
رطوبت نسبی اتاقک رشد نیز از عوامل مؤثر در رشد ریزنمونه است. معمولاً رطوبت نسبی اتاقک رشد بین ۵۰-۴۰ درصد تنظیم می شود. افزایش رطوبت موجب افزایش آلودگی های قارچی و کاهش آن موجب از دست رفتن آب ریزنمونه می شود.
تهویه مناسب و تأمین اکسیژن عامل مهم رشد سلولها و بافتها است. به همین جهت در صورتی که محیط کشت، مایع باشد باید آن را روی شیکر قرار داد و یا با بهره گرفتن از کاغذ صافی و ایجاد پل کاغذی، اکسیژن محیط کشت را تأمین نمود. در محیطهای کشت جامد با قرار دادن غیر قطبی ریزنمونه (به صورت وارونه) می توان اکسیژن مورد نیاز را تأمین نمود.
چون در محیط درون شیشه ای شدت نور کم و در نتیجه فتوسنتز پایین است، نیازی به افزودن Co₂وجود ندارد
ومعمولاً بیشتر نیازگیاه به هیدرات کربن از طریق افزودن ساکارز تأمین می شود.
۲-۴-۲- روش های مختلف کشت بافت گیاهی
کشت بافت گیاهی که انواع روش های کشت گیاهان در شرایط استریل را تحت پوشش قرار می دهد، بایستی در موارد خاص استفاده شود و تقسیم آن به انواع مختلف کشت امکان پذیر است که عبارتند از:

1. 1. کشت بذر^[۴۳] کشت بذور درون شیشه به منظور تولید گیاهچه یا گیاه کامل.

1. 1. کشت جنین^[۴۴] کشت جنین جداشده از بالغ یا نابالغ.

1. 1. کشت اندام^[۴۵] کشت اندام های جداشده گیاهی، که به انواع مختلفی از جمله، کشت در سیستم نوک، کشت ریشه و کشت دانه گرده قابل تقسیم است.

1. 1. کشت کالوس^[۴۶] کشت یک بافت تمایز یافته از ریزنمونه و اجازه دادن به آن برای تمایز زدایی و تشکیل بافت کالوس.

1. 1. کشت سلول^[۴۷]کشت سلول های جداشده و یا توده های خیلی کوچک سلولی که در محیط مایع پراکنده می باشد.

1. 1. کشت پروتوپلاست^[۴۸] کشت پروتوپلاست های گیاهی، یعنی سلول های فاقد دیواره.

۲-۴-۳- کشت کالوس
۲-۴-۳-۱ کالوس
کالوس یا پینه توده سلول پارانشیمی تمایز نیافته است. کالوس می تواند در واکنش به زخم، در محل بافتهای توموری، در محل جوش خوردن پیوند یا در محیط درون شیشه ای تولید شود. کالوس می تواند در تهیه پروتوپلاست، تولید جنین سماتیک، تولید اندامهای ریشه و ساقه و تولید متابولیت های ثانویه مورد استفاده قرار گیرد. برگ، اندام ذخیره ای (پیاز،غده)، گل و میوه از اندامهایی هستند که می توانند برای تولید کالوس مورد استفاده قرار گیرند. از جمله بافتها می توان به بافتهای پیش آوندی، مزوفیل برگ، لپه ها، دایره محیطیه ریشه و لایه آوندی اشاره کرد. معمولاً تشکیل کالوس در گیاهان دو لپه ای بیشتر از گیاهان تک لپه ای است. محیط کشت پایه که غنی از نیتروژن به خصوص نیترات و آمونیوم و فسفات است،LS تغییر یافته و محیط کشتMS یا MSتغییر یافته برای تولید کالوس مورد استفاده قرار می گیرد.
برای تولید کالوس قند های ساکارز یا گلوکز به مقدار ۴-۲ درصد (۴۰-۲۰ گرم در لیتر محیط کشت) به کار می رود. اسیدهای آمینه گلیسین و آرژنین تأثیر مثبتی بر تولید کالوس دارند، همچنین کازئین هیدرولیز شده به محیط کشت اضافه می شود. تنظیم کننده های رشد از جمله اکسین ها و سیتوکنین ها نقش به سزایی در تولید کالوس دارند. غلظت متوسط تا بالای اکسین ها از جمله اسید نفتالین استیک، اسید ایندول استیک و ۲,۴-D برای تولید کالوس ضروری است. از جمله سیتوکنین ها می توان به کینتین و بنزیل آدنین اشاره کرد که با غلظت کمتری نسبت به اکسینها، مورد استفاده قرار می گیرد.
محیط کشت جامد برای کشت کالوس دارای معایبی به شرح ذیل است:

۱-۱ مؤلفه های شتاب جاذبه را بصورت زیرمی باشد: ۵۲
۱-۲ مدل باد خورشیدی پارکر به صورت زیر محاسبه می گردد. ۵۳
۱-۳ برای محاسبه پارامتر های میدان مغناطیسی، مؤلفه های برداری میدان X^‘، Y^‘و Z^‘در مختصات ژئودزی به صورت ذیل محاسبه میشوند: ۵۵

۱-۴ پارامترهای ناشی از اتمسفر زمین ۵۷
۱- میدان مغناطیسی چیست ؟ ۶۳
۲- مبانی فیزیکی پیچه هلمهولتز ۶۴
۲-۱ میدان مغناطیسی حلقه ۶۵
۲-۲ پیچه هلمهولتز و میدان مغناطیسی آن ۶۷
۲-۳ ویژگی و کاربردهای حلقه های هلمهولتز ۶۹
۲-۴ تغییرات میدان تولیدی توسط حلقه های هلمهولتز در فضای بین حلقه ها ۷۰
۲-۴-۱- جابجایی در راستای محور حلقه ها ۷۰
۲-۴-۲- جابجایی عمود بر راستای محور حلقه ها : ۷۸
۲-۴-۲-۱- نحوه محاسبه مؤلفه های مغناطیسی در یک نقطه از فضا ۷۸
۲-۴-۲-۲- میدان تولیدی توسط دوجفت حلقه ۹۳
۲-۵ القاء و القاء متقابل ۹۴
۲-۶ شار میدان مغناطیسی : ۹۶
۲-۷ اصل القاء ۹۸
۲-۸ نیروی محرکه الکتریکی : ۹۸
۲-۹ قانون القاء فارادی ۹۹
۲-۱۰ قانون لنز ۱۰۰
۲-۱۱ پدیده خود القایی و ضریب خود القایی ۱۰۰
۲-۱۲ القاء متقابل ۱۰۱
۲-۱۳ فرمول نویمن ۱۰۳
۲-۱۴ تاریخچه حلقه های هلمهولتز ۱۰۵

تصویر ۱-۱- شمایی از خطوط میدان مغناطیسی زمین ۲۱
تصویر ۲- شمای جریان پلاسما در اطراف زمین ۲۳
تصویر ۳- نمای ماهواره اورستد ۲۸
تصویر ۴-نمای روبروی ماهواره چمپ ۳۰
تصویر ۵- ماهواره SAC-C در مدار ۳۲
تصویر ۶-مناطق پایش گر در نقاط مختلف زمین ۳۴
تصویر ۷- میدان تولیدی ت.سط سیم حامل جریان ۶۲
تصویر ۸- میدان در نقطه ای روی محور تک حلقه ۶۴
تصویر ۹- حلقه های هلمهولتز ۶۵
جدول ۱- معرفی مدل های مختلف ژئومغناطیسی و مشخصات آنها ۱۹
جدول ۲-دامنه تغییرات اجزاء مغناطیسی و GV در سطح زمین ۲۷
جدول ۳- حل مثال عددی برای مدل شتاب ناشی از میدان جاذبه زمین ۵۲
جدول ۴- مدل پارامتر های ناشی از میدان مغناطیسی زمین ۵۶
جدول ۵- مدل پارامتر های ناشی از اتمسفر زمین ۵۸
مقدمه
ماهواره ها ابزار و تجهیزاتی بودند که انسان با دستیابی به آنها توانست به امکانات و توانایی هایی دست یابد که تا آن زمان فقط آنها را در رویا و خیال می دید . در واقع انسان توانست به چشم ها و بازوهایی دست یابد که به وسیله آنها بتواند در محیطهایی حضور یابد که امکان حضور فیزیکی اش در آنها وجود نداشت . به سرعت این تکنولوژی جدید جای خود را در زندگی بشر پیدا کرد و توانست به عاملی تعیین کننده در امور زندگی بشر از فرهنگی و اقتصادی گرفته تا نظامی و سیاسی ، تبدیل شود .
با آغاز به کار اولین ماهواره مباحث جدیدی نیز مطرح شد که اهمیت و ارزشی کمتر از خود ماهواره نداشت . اکتشاف درباره محیط فضا و یافتن عوامل تأثیر گذار بر سامانه های فضایی^[۱] ، نحوه تأثیر پذیری سامانه های فضایی از این عوامل مؤثر ، چگونگی مقابله و کنترل این عوامل و در صورت امکان استفاده مفید از آنها ، راهکارهای افزایش طول عمر سامانه های فضایی و بالا بردن قابلیت اطمینان آنها ؛ از مهمترین موضوعاتی بودند که ذهن دانشمندان را به خود مشغول کردند . البته علاوه بر جنبه های علمی نمی توان انکار کرد مسائل مادی و هزینه بسیار بالای ساخت یک سامانه فضایی ( و با توجه به شرایط و نیازهای فعلی کشور ما ماهواره ) از مهمترین انگیزه هایی استکه به این مسائل ارزش می بخشید . در اینجا بود که برای نخستین بار بحث آزمایش و تست پیش از پرتاب ماهواره ها ( با دیدی جامع تر سامانه های فضایی ) و شبیه سازی محیط فضا و عوامل تأثیرگذار آن بر ماهواره مطرح شد .
از دید اینجانب عوامل تأثیر گذار فضایی را می توان در دو دسته تقسیم بندی کرد ؛ دسته اول عبارتند از عواملی که اساساً ماهیت مادی دارند و بدنه ماهواره در مقابل تأثیر گذاری آنها مانند سدی عمل می کند . ریز اجرام فضایی و شهابها ، ذرات سنگین و پرانرژی حاصل از تابشهای خورشیدی (بادهای خورشیدی ) ، غلظت محیط و بحث اصطکاک و تولید پسا در ارتفاعات پایین از دسته عواملی هستند که تأثیری مادی و اصطلاحاً مکانیکی بر ماهواره می گذارند .
اما دسته دوم عبارتند از عواملی که ماهیت غیر مادی داشته و بدنه ماهواره بر عمق تأثیر آنها بی تأثیر است . در واقع این عوامل کل ماهواره از بدنه گرفته تا زیرسیستمهای داخلی را یکجا تحت تأثیر قرار می دهند . از مهمترین این عوامل میدان گرانش زمین و دیگر اجرام آسمانی و نیز میدان مغناطیسی زمین ( به دلیل اینکه ماهواره در فضای مغناطیسی زمین قرار دارد ) هستند .
هرچند که میدان مغناطیسی به عنوان یکی از تاثیر گذارترین عوامل خارجی در تعیین طول عمر و قابلیت اطمینان ماهواره ها ( تا حدودی دیگر سامانه های فضایی ) در پاسخگویی به نیازهای مأموریتی بسیار مؤثر است اما اطلاعات ما درباره آن بسیار اندک است . حتی ما درباره اینکه آیا در اطراف کرات آسمانی دیگر در منظومه ما و یا در اطراف کرات منظومه های دیگر میدان مغناطیسی وجود دارد یا نه اطلاعات مستدلی نداریم . ولی از آنجاییکه دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی در دنیا در حال تدوین نقشه مغناطیسی فضا هستند ^[۲]، جای امید وجود دارد . این در واقع گام آغازین در راه تحقیقات الکترومغناطیس فضایی است که البته از سالها پیش بخش مطالعاتی آن آغاز شده است .
همانطور که بیان شد میدان مغناطیسی یکی از مهمترین عوامل تأثیر گذار بر ماهواره محسوب می شود که به واسطه ماهیت غیر مادی اش تمام اجزاء ماهواره از بارمحموله گرفته تا زیرسیستمهای مختلف را یکجا تحت تأثیر قرار می دهد ؛ به عنوان نمونه میدان مغناطیسی بر اجزاء مخابراتی ماهواره ( چه به عنوان بارمحموله ماهواره های مخابراتی و چه به عنوان زیرسیستم مخابرات^[۳]) تأثیر گذار است ؛ همین میدان با تغییر خطوط میدان مغناطیسی در داخل موتورهای حالت گاز و اصطلاحاً الکتریکی یا یونی بر میزان تراست و ضربه ویژه قابل استحصال از آنها تأثیر می گذارد ؛ میدانهای مغناطیسی با توان بالا این پتانسیل را دارند که بر دوربینها و سنسورهایی که به عنوان بارمحموله مورد استفاده قرار می گیرند تأثیر گذارده و راندمان کاری آنها را کاهش دهند . از سوی دیگر این میدان مغناطیسی
است که بر ذرات بار دار پر انرژی اثر می کند و خط سیر آنها را مشخص کرده و به آنها انرژی مضاعف می دهد و با انرژی و تکانه بسیار آنها را بر بدنه ماهواره ، آرایه های خورشیدی و دیشها و آنتنها می کوبد و به شدت موجب افت در کارایی آنها و کاهش طول عمر آنها و به دنبال آن کاهش طول عمر ماهواره می شود . برای مثال برای آرایه های سیلیکونی در مدار LEO افت راندمان سالانه به ۳.۷۵% می رسد که ۲.۵۰% آن ناشی از برخورد ذرات باردار پر انرژی است]۲ [.
از سوی دیگر یکی از با سابقه ترین ابزارهای کنترلی ماهواره ها مگنتورکرها هستند . مگنتورکرها با اندرکنش با میدان مغناطیسی زمین این توانایی را دارند تا ماهواره را در راستای دو محور کنترل کرده و یا پایدار کنند و یا از روی چرخهای مومنتومی بار برداری کنند . دوپل مغناطیسی تولیدی برای مگنتورکرها مهمترین و برای کنترل ماهواره تعیین کننده ترین فاکتور است . تاکنون هیچ راه مستقیمی برای تست بزرگی دوپل تولیدی مگنتورکرها ارائه نشده است ]۵ [. در این پایان نامه بعد از تأکید بر تمامی توانایی های شبیه ساز میدان مغناطیسی ، نگاهی ویژه به اندرکنش بین شبیه ساز و مگنتورکر شده و الگوریتم و روشی برای تعیین دوپل تولیدی مگنتورکر مفروض با بهره گرفتن از ” شبیه ساز میدان مغناطیسی ” ارائه شده است .