فوتسال ورزش هیجان انگیز و باتحرکى است که همانند فوتبال طرفداران زیادی در سراسر دنیا دارد. بازیکنان فوتسال با توجه به ماهیت این ورزش و محیطى که بازى در آن انجام مى شود، ویژگى هاىجسمانى خاصى دارند. این بازیکنان براى دستیابى به اوج اجراى ورزشى مجبور به بالا بردن سطح هماهنگى، استقامت، قدرت، توان. چابکى و سرعت هستند. بیشتر دانشمندان علوم ورزشى و مربیان اعتقاد دارند سطح بالاى آمادگى هوازى، پیش نیازى براى عملکرد بى هوازى بالا هنگام فعالیت­هاى متناوب طولانى مانند فوتسال است. به همین دلیل ورزشکاران این رشته­ها، معمولاً هنگام تمرین­هاى پیش از فصل مسابقه، ازفعالیت­هاى استقامتى طولانى مدت براى بهبود توان هوازى استفاده مى کنند. در حقیقت، ماهیت بازى فوتسال ایجاب مى کند بازیکنان، آمادگى هوازى بالایى داشته باشند که این ویژگى اگر با راهبردهاى مناسب بازى همراه شود، خستگى را به تأخیر مى اندازد.
از آنجایی که ساختار بدنی و خصوصیات آنتروپومتریکی و ویژگی­های فیزیولوژیکی و زیست حرکتی موجب اجرای بهینه و مطلوب حرکات ورزشی موثر می­شوند، لذا شناخت این عوامل برای مربیان ورزشی یک امر ضروری می­باشد.

امروزه فرایند قهرمانی بر اساس حدس و گمان نیست. در اکثر کشور­ها انتخاب قهرمانان از سنین پایه و بر اساس الگوی علمی انجام می­گیرد. در این خصوص هدف غائی کسب مقام و مدال­های برتر جهان است.
فرایند کشف ورزشکاران با استعداد، یکی از مهمترین موضوعاتی است که امروزه در ورزش مطرح می­باشد. لذا در ورزش به عنوان یک هنر، کشف افراد بااستعداد و انتخاب آن­ها در سنین پایین، سپس هدایت، کنترل و ارزیابی آن­ها در صعود به بالاترین سطح از مهارت اهمیت زیادی دارد.
در صورتی که با مطالعه و تحقیق روش­های مختلف، روش موثر و کارآمدی در تعیین ورزشکار بهتر و گزینش افراد با استعداد یافت شود، می ­تواند از نظر فعالیت­های ورزشی و حتی اقتصادی بسیار مهم و مفید باشد. اخیراً در تعدادی از پژوهش­ها نسبت انگشت دوم به چهارم به عنوان روشی جهت استعدادیابی و پیشگویی مهارت ورزشکاران بیان شده است.
۲٫۱٫ بیان مساله
فرایند کشف ورزشکاران با استعداد از مهم‌ترین موضوعاتی است که امروزه در ورزش قهرمانی مطرح می‌باشد. دستیابی به سطوح بالای نخبگی در ورزش، فرایندی بسیار پیچیده است که نیازمند شناسایی و گزینش افراد با استعداد و برخوردار از ویژگی‌­های جسمانی، مهارتی و رفتاری خاص می‌باشد (آقا علی نژاد، ۱۳۸۰).
از آن جا که کشف و شناسایی افراد مستعد یکی از سخت­ترین مراحل فرایند استعدادیابی محسوب می­ شود، به همین خاطر از بدو پیدایش استعدادیابی از بلوک شرق اروپا تا به کنون پژوهشگران علوم ورزشی و مربیان استعدادیاب در پی شناخت معیار­ها و شاخص­ های مورد نظر افراد مستعد در ورزش بوده ­اند که در این رابطه می­توان به شاخص­ های پیکرسنجی، ترکیب بدنی، بیوانرژیکی، زیست حرکتی ویژه هر رشته ورزشی و وجود نورم­های خاص آن اشاره کرد (بیاتی و همکاران، ۱۳۹۰، فرامرزی و همکاران، ۱۳۸۹، میرزایی و صادقی، ۱۳۸۸، آقا علی نژاد و همکاران ، ۲۰۱۰-بیاتی و همکاران، ۲۰۱۰). هم­چنین، با پیشرفت تکنولوژی در کشور­های پیشرفته از آزمون­های ژنتیک برای کشف افراد مستعد بهره می­گیرند. با این حال، هنوز پژوهشگران بر سر این موضوع که از کدام شاخص ­ها و در چه مرحله از فرایند استعدادیابی بهره گیرند، توافق نظر ندارند، ولی مشخص است که ویژگی­های مورد بررسی باید دارای پیش زمینه وراثتی و باثبات بوده، در عین حا!ل نحوه ارزیابی آن­ها ساده، کم هزینه و نیاز به داشتن تجهیزات خاص نداشته باشد. در این راستا مطالعات گسترده برای کشف شاخص­ های نوین که پیشگوی قوی برای استعدادیابی ورزشی باشد، هم­چنان ادامه دارد.
به تازگی پژوهش­هایی نسبت طول انگشت دوم به انگشت چهارم (۲D: 4D)^[1] دست را به­عنوان یک پیش بینی کننده قوی و شاخصی قدرتمند برای استعداد و توانایی ورزشی معرفی کرده ­اند (مهدی زاده و همکاران، ‌۱۳۹۰، منینگ و همکاران، ۲۰۱۰، ووراسک و همکاران، ۲۰۱۰). نسبت ۲D: 4D به­عنوان یک شاخص در معرض بودن به اندروژن­ها در دوره جنینی می­باشد، به گونه ­ای که نسبت ۲D: 4D بازتابی از سطوح بالاتر تستوتسترون به نسبت استروژن در رحم می­باشد، به این معنا که مردان به طور میانگین نسبت ۲D: 4D پایین­تری به نسبت زنان دارا می­باشند (منینگ و همکاران، ۲۰۰۰، پیترز و همکاران، ۲۰۱۳). این اختلاف جنسیتی حداقل تا اوایل هفته­ نهم زندگی جنینی برقرار است (مالاس و همکاران، ۲۰۰۶) و در کودکان هم وجود دارد (منینگ و همکاران، ۲۰۰۴) و با بلوغ خیلی کم تحت تاثیر قرار می­گیرد. در حقیقت مطالعات طولی نشان داده­اند نسبت ۲D: 4D با رشد کودکان نسبتا ثابت باقی می­ماند که نشان می­دهد نسبت ۲D: 4D کودکان با نسبت ۲D: 4D در اواخر نوجوانی و اوایل دوران بزرگسالی مرتبط است و ثابت باقی می­ماند (مک اینتایر و همکاران، ۲۰۰۵، تریورز و همکاران، ۲۰۰۶).
شواهدی وجود دارد مبنی بر این که نسبت ۲D: 4D زنان در طول دوره­ قاعدگی به دلیل تغییرات بافت­های نرم نوسان دارد (مایهیو و همکاران، ۲۰۰۷). گزارش شده نسبت ۲D: 4D به گونه­ منفی با نسبت بین تستوسترون به استروژن مایع آمونیون^[۲] همبستگی دارد (لاتچمایا و همکاران، ۲۰۰۴) و این نسبت به گونه­ مثبتی با عدم حساسیت به تستوسترون که به­ وسیله­ ساختار ژن گیرنده­ اندروژن­ها اندازه ­گیری می­ شود، همبستگی دارد (منینگ و همکاران، ۲۰۰۳).
مطالعات زیادی همبستگی­هایی بین نسبت ۲D: 4D و انواع وضعیت­های فیزیولوژیکی و روان شناختی از جمله میزان باروری، توانایی­های ورزشی، خطر چاقی و بیماری قلبی، رفتار­های اجتماعی و تمایلات جنسی پیدا کرده ­اند(منینگ و همکاران، ۲۰۰۰، فینک و همکاران، ۲۰۰۶، منینگ، ۲۰۱۱، ژنگ و چون، ۲۰۱۱). گزارش شده نسبت ۲D: 4D به گونه­ منفی با عملکرد فوتبال (موگان و علیجانی، ۱۳۸۴)، اسکی (منینگ، ۲۰۰۲)، قایقرانی بادبانی (کیلداف و کمپبل، ۲۰۰۷) در مردان و عملکرد فوتبال، راگبی و بسکتبال در مردان و زنان (تستر و کمپبل، ۲۰۰۷) و عملکرد زنان در تعدادی از رشته­ های ورزشی ارتباط دارد (پوکریوکا و همکاران، ۲۰۰۵، پائول و همکاران، ۲۰۰۶). به علاوه نسبت ۲D: 4D به گونه­ منفی با جنبه­ های متفاوتی از آمادگی جسمانی در هر دوی مردان و زنان همبستگی دارد (هونکور و همکاران، ۲۰۰۶).
بازیکنان حرفه­ای به طور قابل توجهی نسبت ۲D: 4D پایین تری (به دست آمده از دست چپ و راست) در مقایسه با گروه کنترل داشتند. بازیکنان بین المللی به طور قابل توجهی میانگین نسبت ۲D: 4D پایین تری از بازیکنان غیر بین المللی دارند. این نسبت رابطه منفی با توانایی­های جسمانی در ورزش­هایی دارد که مانند اسکی، فوتبال، دوی استقامت و نیمه استقامت، وابسته به سیستم قلبی عروقی کارآمد هستند.
مانینگ و تیلور (۲۰۰۱)، با بررسی فقط مرد­ها نشان دادند که نسبت پایین ۲D: 4D با عملکرد بالا در یک نمونه آماتور از بسیاری از ورزش­ها و نمونه ­ای از فوتبالیست­های حرفه­ای رابطه دارد.
عملکرد عالی ورزشکاران ممکن است ناشی از ویژگی­هایی مانند سیستم­های قلبی عروقی کارا، توانایی­های دیداری- فضایی، آمادگی جسمانی بالا و حس رقابت جویی در تمرینات باشد که می ­تواند به­وسیله­ سطوح بالای آندروژن­های دوران جنینی بهبود یابد (علیجانی، ۱۳۸۴). در برخی مطالعات، این ارتباط در زنان تنها برای نسبت ۲D: 4D دست چپ و نه برای نسبت ۲D: 4D دست راست و برای مردان عکس این معنادار بوده است. مطالعات دیگر ارتباط معناداری تنها در مردان پیدا کردند و نه برای زنان(لانگمن و همکاران، ۲۰۱۲، ژائو و همکاران، ۲۰۱۲) و برخی دیگر از مطالعات تنها ارتباط معنادار را در زنان پیدا کردند و نه برای مردان (ووراسک و همکاران، ۲۰۱۰). با این حال، در بسیاری از مطالعات توانایی­های ورزشی به گونه­ عینی اندازه ­گیری نشده و تنها بر اساس اطلاعات گزارش شده به وسیله­ خود آزمودنی­ها بوده است(تستر و کمپبل، ۲۰۰۷، پائول و همکاران، ۲۰۰۶). اگرچه برخی از نتایج هم اغلب چالش برانگیز و مبتنی بر اندازه­ اثر پایین بوده ­اند. به علاوه خیلی از مطالعات منتشر یافته در مورد توانایی­های ورزشی و نسبت انگشت دوم به چهارم بر یک جنبه از آمادگی جسمانی تمرکز کرده ­اند (بیش­تر بر قدرت ایستا با اندازه ­گیری قدرت پنجه دست) (ژائو و همکاران، ۲۰۱۲، ون آندرس، ۲۰۰۷)، ولی بررسی جامع و عینی از پارامتر­های آمادگی حرکتی و آمادگی مرتبط با سلامت و ارتباط آن­ها با نسبت ۲D: 4D دست خیلی محدود می­باشد (پیترز و همکاران، ۲۰۱۳).
در ایران در رشته فوتبال و فوتسال در زنان هنوز تحقیقی صورت نگرفته است. بنابراین با توجه به موارد گفته شده بر آن آمدم تا ابتدا نیمرخ ویژگی­های پیکری، فیزیولوژیکی و زیست حرکتی را بررسی و سپس ارتباط این عوامل را با نسبت ۲D: 4D دست ارزیابی کنیم. بنابراین هدف از این مطالعه بررسی نیمرخ ویژگی­های پیکری، فیزیولوژیکی، زیست حرکتی و ارتباط آن با نسبت ۲D: 4D دست در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه می­باشد.
۳٫۱٫ اهمیت موضوع پژوهش و انگیزه انتخاب آن
فرایند کشف ورزشکاران با استعداد از مهم‌ترین موضوعاتی است که امروزه در ورزش قهرمانی مطرح می‌باشد. دستیابی به سطوح بالای نخبگی در ورزش، فرایندی بسیار پیچیده است که نیازمند شناسایی و گزینش افراد با استعداد و برخوردار از ویژگی‌­های جسمانی، مهارتی و رفتاری خاص می‌باشد. در بسیاری از کشور­ها و از جمله ایران، شرکت جوانان در یک ورزش خاص بیشتر بر پایه­ سنت، آرزو­ها و علایق فردی استوار است که به محبوبیت آن ورزش، فشار والدین، تخصص معلمان مدارس و نیز امکانات موجود ورزش مورد نظر بستگی دارد (آقا علی نژاد، ۱۳۸۰). فرایند استعدادیابی و یا به گفته­ی برخی از صاحب‌نظران غربال کردن ورزشکاران، روشی است که امروزه در بیش­تر کشور­ها استفاده می­ شود. متخصصین علوم ورزشی عقیده دارند بدون درنظر گرفتن برخی ویژگی‌­های ذاتی ورزشکار در شروع زندگی ورزشی او، امکان موفقیت در ورزش غیرممکن و یا محدود می­ شود. با این حال، وجود محیط مناسب و علاقه و انگیزه­ ورزشکار نیز از جمله عوامل اثرگذار بر موفقیت ورزشکاران است (آقا علی نژاد، ۱۳۸۰). کشف و شناسایی افراد مستعد یکی از سخت­ترین مراحل فرایند استعدادیابی محسوب می­ شود، به همین خاطر از بدو پیدایش استعدادیابی از بلوک شرق اروپا تا به کنون پژوهشگران علوم ورزشی و مربیان استعدادیاب در پی شناخت معیار­ها و شاخص­ های مورد نظر افراد مستعد در ورزش می­باشند که در این رابطه می­توان به شاخص­ های پیکری، ترکیب بدنی، بیوانرژیکی، زیست حرکتی ویژه هر رشته ورزشی و وجود نورم­های خاص آن اشاره کرد. هم­چنین هنوز پژوهشگران بر سر این موضوع که از کدام شاخص ­ها و در چه مرحله از فرایند استعدادیابی بهره گیرند، توافق نظر ندارند، ولی مشخص است که ویژگی­های مورد بررسی باید دارای پیش زمینه وراثتی و باثبات بوده، در حین حال نحوه ارزیابی آن­ها ساده، کم هزینه و نیاز به داشتن تجهیزات خاص نداشته باشد. براین اساس، پژوهش حاضر در تلاش است تا به بررسی نیمرخ ویژگی­های پیکرسنجی، فیزیولوژیکی، زیست حرکتی و ارتباط آن با نسبت ۲D: 4D دست در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیر نخبه بپردازد.
۴٫۱٫ هدف­های پژوهش
۱٫۴٫۱٫ هدف اصلی
رابطه نسبت ۲D: 4D دست با ویژگی­های پیکرسنجی، فیزیولوژیکی و زیست حرکتی بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیر نخبه
۲٫۴٫۱٫ هدف­های فرعی

• • تعیین رابطه بین نسبت ۲D: 4D دست بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیر نخبه.

• • تعیین رابطه بین ویژگی­های پیکرسنجی (قد، وزن و درصد چربی) با نسبت ۲D: 4D دست بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیر نخبه.

• • تعیین رابطه بین ویژگی­های فیزیولوژیکی (توان هوازی و توان بی هوازی) با نسبت
    ۲D: 4D دست بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیر نخبه.

• • تعیین رابطه بین ویژگی­های زیست حرکتی (سرعت دویدن، چابکی، انعطاف پذیری، استقامت عضلانی، قدرت عضلانی جلو ران و پشت ران) با نسبت ۲D: 4D دست بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیر نخبه.

۵٫۱٫ سوال­های پژوهش

• • آیا بین ۲D: 4D دست راست در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه تفاوت معناداری وجود دارد؟

• • آیا بین ۲D: 4D دست چپ در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه تفاوت معنی داری وجود ندارد؟

• • آیا بین ۲D: 4D دست راست با ویژگی­های پیکرسنجی و ترکیب بدنی در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه ارتباط معنی داری وجود ندارد؟

• • آیا بین ۲D: 4D دست چپ با ویژگی­های پیکرسنجی و ترکیب بدنی در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه ارتباط معنی داری وجود ندارد؟

• • آیا بین ۲D: 4D دست راست با ویژگی­های فیزیولوژیکی در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه ارتباط معنی داری وجود ندارد؟

• • آیا بین ۲D: 4D دست چپ با ویژگی­های فیزیولوژیکی در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه ارتباط معنی داری وجود ندارد؟

• • آیا بین ۲D: 4D دست راست با ویژگی­های زیست حرکتی در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه ارتباط معنی داری وجود ندارد؟

• • آیا بین ۲D: 4D دست چپ با ویژگی­های زیست حرکتی در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه ارتباط معنی داری وجود ندارد؟

۶٫۱٫ فرضیه ­های پژوهش
فرضیه اول
بین ۲D: 4D در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه تفاوت معناداری وجود دارد.
خرده فرض اول: بین ۲D: 4D دست راست در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه تفاوت معناداری وجود دارد.
خرده فرض دوم: بین ۲D: 4D دست چپ در بازیکنان فوتسال زن نخبه و غیرنخبه تفاوت معنی داری وجود ندارد.
فرضیه دوم

سقراط بیان می کند که انسان جویاى خوشى و سعادت است و جز این تکلیفى ندارد، اما خوشى به استیفاى لذات و شهوات به دست نمى آید، بلکه بوسیله جلوگیرى از خواهش هاى نفسانى، بهتر میسر مى گردد. و سعادت افراد در ضمن سعادت جماعت است، بنابراین ، سعادت هر کس در این است، که وظائف خود را نسبت به دیگران بهتر انجام دهد. بنابراین دانش بشر، باید او را به سوى سعادت سوق دهد، نه اینکه هر چه بیشتر و زیادتر به فساد آلوده اش نماید.

۲-۲-۱-۲ اهمیت اخلاق
اخلاق در زندگی انسان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است زیرا انسانیت انسان وقتی شکل می گیرد که ارزشهای اخلاقی در وجود او متبلور شود . هر انسانی را به میزان ظهور ارزش­های اخلاقی در افکار و گفتار و رفتار ارزیابی می کنند، اولین نمودی که از یک شخص در جامعه ظاهر می شود اخلاق آن فرد است. فضائل اخلاقی مطلق است و همه آن را می پسندند..پیامبر اسلام(ص)می فرمایند: من برای تکمیل کردن خوبی های اخلاقی مبعوث شدم ( مطهری ، ۱۳۶۴ ).
۲-۲-۱-۳ انواع اخلاق
در این قسمت به شاخه ها و انواع اخلاق پرداخته می شود که در ذیل آمده است .
۱- درارتباط با خدا ؛ اخلاق بندگی یا خدا محوری: انسان نسبت به خالق و آفریدگار خود، وظایف اخلاقی دارد. هر کسی احساس می کند هر چه دارد از خدای متعال است و تنها با عبادت معبود حقیقی هستی آرامش می یابد. فضایل و رذایل مربوط به رابطه انسان و خدا در اخلاق بندگی مشاهده می گردد. فضایلی مانند شکر، توکل‌،‌ ایمان، عبادت، اخلاص،‌ تسلیم، تقوا ‌و…در این قسم جای دارد.
۲-درارتباط با خود ؛ اخلاق فردی: هر انسانی نسبت به خود نیز وظایفی دارد. فضایل و رذایل مربوط به حیات فردی انسان ها، فارغ از رابطه با غیر در اخلاق فردی بحث می شود. فضایل صبر، شجاعت، حسن تدبیر، شهامت، حلم،‌ عفت،‌ حیا، زهد، قناعت و… و رذایلی از قبیل جبن، تهور، عجله، غضب، عجب و … در این بخش خواهد آمد .
۳-در ارتباط با دیگران؛ اخلاق اجتماعی: یکی از مهم ترین بخش ها و وظایف اخلاقی یک مسلمان، ارتباط اخلاقی او با جامعه و محیط پیرامون است (اعم از محیط خانواده و جامعه). فضایل و رذایل ناظر به رابطه فرد با سایر انسان ها در اخلاق اجتماعی مورد بحث قرار می گیرد. سخا، کرم،‌ ایثار،‌ حسن معاشرت، عدالت و انصاف، امانت داری، حفظ لسان،‌ صداقت، تشکر،‌ نرم خویی، کتمان عیوب،‌ ظالم نبودن، اصلاح بین مردم،‌ فتوت و مروت بخش کوچکی از فضایل اخلاق اجتماعی و حب جاه و مدح، تعصب و قومیت گرایی،‌ حسد،‌ ظلم، انتقام،‌ تند خویی، تجسس، استهزاء،‌ بهتان،‌ غیبت و … بخشی از رذایل این قسم است.
۴-در ارتباط با طبیعت ؛ اخلاق محیط زیست: انسان در طبیعت زندگی می کند و طبیعت مجموعه ایی از نعمت های الهی است که خداوند در اختیار او قرار داده است و انسان هنگامی به کمال می رسد که از نعمت های الهی به نحو صحیح استفاده کند نحوه استفاده از منابع طبیعت مستلزم رعایت بایدها و نبایدهایی است که به آن ها اخلاق محیط زیست گفته می شود
۲-۲-۲ اخلاق حرفه ای
اخلاق حرفه ای به منزله یک گسترۀ معرفتی با گرایشهای بسیار متنوعِ آن از شاخه های عمدۀ علم اخلاق است. اخلاق حرفه‌ای یکی از مسائل اساسی همه جوامع بشری است هر جامعه‌ای نیازمند آن است تا ویژگی‌های اخلاق حرفه‌ای مانند دلبستگی به کار ، روحیه مشارکت و اعتماد، ایجاد تعامل با یکدیگر و غیره تعریف و برای تحقق آن فرهنگ‌سازی کنند (اجتهادی، ۱۳۸۷). امروزه بسیاری از کشورها به این بلوغ فکری رسیده‌اند که بی‌اعتنایی به مسائل اخلاقی و فرار از مسئولیت‌ها و تعهدات اجتماعی به از بین رفتن موسسه و سازمان می‌ انجامد به همین دلیل بسیاری از موسسات و سازمانهای موفق، برای تدوین استراتژی اخلاقی احساس نیاز کرده و به این باور رسیده‌اند که باید در سازمان یک فرهنگ مبتنی بر اخلاق رسوخ کند، از این رو کوشیده‌اند به تحقیقات درباره اخلاق حرفه‌ای جایگاه ویژه‌ای بدهند (بهاری فر و جواهری ، ۱۳۸۹). لذا یکی از عمده‌ترین دغدغه‌های مدیران کارآمد در سطوح مختلف چگونگی ایجاد بسترهای مناسب برای عوامل انسانی شاغل در تمامی حرفه‌هاست تا آنها با حس مسئولیت و تعهد کامل به مسائل جامعه و حرفه خود بپردازند و اصول اخلاقی حاکم بر شغل و حرفه خود را رعایت کنند. ویژگی های اخلاق حرفه‌ای در افراد مربوط به حوزه فردی بوده اما وقتی از حوزه فردی و شخصی به حوزه کسب و کار گام بر می‌داریم اخلاق کار و یا اخلاق شغلی به میان می‌آید مانند اخلاق پزشکی، اخلاق معلمی، اخلاق مهندسی و نظایر آن امروزه اخلاق حرفه‌ای نقش راهبردی در موسسات را داشته و متخصصان مدیریت استراتژیک، اصول اخلاقی شایسته در سازمان را از پیش شرط‌های مدیریت استراتژیک کارآ دانسته‌اند (بهاری فر و جواهری ، ۱۳۸۹). در اخلاق حرفه‌ای مسئولیت­های اخلاقی سازمان در قبال محیط داخلی و خارجی است و این متمایز از حقوق کار است، در حالیکه حقوق کار نیز در آن وجود دارد. اصول اخلاق شایسته و کارآ از پیش شرط­های مدیریت استراتژیک کارآست و این اصول موجب بوجود آمدن یک موسسه یا سازمان کارآ می‌شود (اجتهادی، ۱۳۸۷ )
۲-۲-۲-۱ مفهوم اخلاق حرفه‌ای
اخلاق حرفه‌ای به معنای اخلاق کار و اخلاق مشاغل است.
اخلاق کار : اخلاق کار متعهد شدن انرژی ذهنی، روانی و فیزیکی فرد یا گروه به ایده جمعی است در جهت اخذ قوا و استعداد درونی گروه و فرد برای توسعه به هر نحو.
اخلاق حرفه‌ای: یکی از شعبه‌های دانش اخلاقی است که می‌کوشد به مسائل و ارزش‌های اخلاقی حرفه‌های گوناگون پاسخ داده و برای آن قواعد، ضوابط و اصول خاصی در محیط حرفه‌ای متصور می‌گردد به عبارت دیگر وجدان و فطرت خویش در انجام کار حرفه‌ای رعایت کنند بدون آنکه الزام خارجی داشته باشند یا در صورت تخلف به مجازات‌های قانون دچار شوند.( یگانه، ۱۳۹۰ ) .
۲-۲-۲-۲ ویژگی‌های اخلاق حرفه‌ای
در تعاریف اولیه از اخلاق حرفه‌ای دو ویژگی دیده می‌شود:
الف ـ وجود نگرش اصالت فرد و فردگرایی
ب ـ محدود بودن مسئولیت‌ها و الزامات اخلاقی فرد در شغل
به نظر می‌رسد این نگاه به اخلاق حرفه‌ای نوعی تحویلی نگری و تقلیل گری به اخلاق حرفه‌ای است. زیرا هویت جمعی و سازمانی در نهادهای مشاغل در کسب و کار بس فراتر از شغل فردی اشخاص است. اما در تعاریف امروزی از اخلاق حرفه‌ای تلقی (شما حق دارید و من تکلیف) مبنای هرگونه اخلاق در کسب و کار است. این مبنا از رفتار ارتباطی فرد، به صورت اصلی برای ارتباط سازمان با محیط قرار می‌گیرد و سازمان با دغدغه رعایت حقوق دیگران از تکالیف خود می‌پرسد.(اجتهادی ، ۱۳۸۷). ویژگی‌های اخلاق حرفه‌ای در مفهوم امروزی آن عبارتند از:

• • دارای هویت علم و دانش بودن

• • داشتن نقش کاربردی

• • ارائه پیشینه ای حرفه‌ای

• • بومی و وابسته بودن به فرهنگ

• • وابستگی به یک نظام اخلاقی

• • ارائه دانش انسانی دارای زبان صریح و بیانی روشن و انگیزشی

۲-۲-۲-۳ ویژگی‌های افراد دارای اخلاق حرفه‌ای
۱- مسئولیت‌پذیری: در این مورد فرد پاسخگو است و مسئولیت تصمیم‌ها و پیامدهای آنرا می‌پذیرد، سرمشق دیگران است. حساس و اخلاقمند است، به درستکاری وخوشنامی در کارش اهمیت می‌دهد، برای اجرای تمام مسئولیت‌های خویش کوشاست و مسئولیتی را که برعهده می‌گیرد با تمام توان و خلوص نیت انجام می‌دهد.
۲- برتری جویی و رقابت طلبی: در تمام موارد سعی می‌کند ممتاز باشد، اعتماد به نفس دارد، به مهارت بالایی در حرفه خود دست پیدا می‌کند، جدی و پرکار است، به موقعیت فعلی خود راضی نیست و از طرق شایسته دنبال ارتقاء خود است ولی سعی نمی‌کند به هر طریقی و از هر راهی در رقابت برنده باشد.
۳- صادق بودن: مخالف ریاکاری و دورویی است، به ندای وجدان خود گوش فرا می‌دهد ، در همه حال به شرافت‌مندی توجه می‌کند، شجاع و با شهامت است.
۴- احترام به دیگران: به حقوق دیگران احترام می‌گذارد، برای نظراتشان ارزش قائل است، خوش قول و وقت شناس است، به دیگران حق تصمیم‌گیری می‌دهد، تنها منافع خود را ارجح نمی‌داند.
۵- رعایت و احترام نسبت به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی: برای ارزش‌های اجتماعی احترام قائل است، در فعالیت‌های اجتماعی مشارکت می‌کند، به قوانین اجتماعی احترام می‌گذارد، در برخورد با فرهنگ‌های دیگر متعصبانه عمل نمی‌کند.
۶- عدالت و انصاف: طرفدار حق است، در قضاوت تعصب ندارد، بین افراد از لحاظ فرهنگی، طبقه اجتماعی، اقتصادی، نژاد و قومیت تبعیض قائل نمی‌شود.
۷- همدردی با دیگران: دلسوز و رحیم است، در مصائب دیگران شریک می‌شود و از آنان حمایت می‌کند، به احساسات دیگران توجه می‌کند، مشکلات دیگران را مشکل خود می‌داند.
۸- وفاداری: به وظایف خود متعهد است، رازدار و معتمد دیگران است.
۲-۲-۲-۴ نظام‌های عمده اخلاق حرفه ای
اخلاق حرفه‌ای در تفکر سنتی طی زمان های مختلف تغییر یافته و به طور کلی بیش از پنج نظام عمده اخلاقی، امروزه در بیان اخلاق حرفه‌ای استفاده می‌شود.
ملاک مقبولیت این پنج نظام در میان ده ها نظریه و نظام اخلاقی، توانایی آنها در بیان سیستماتیک فضائل و رذایل اخلاقی، ارائه نظام سازگار ، فراگیر و کارآست. این پنج نظام اخلاقی عمده عبارتند از:
۱- نظام فایده گرا ۲- نظام وظیفه گرا ۳- نظام عدالت گرا ۴- نظام آزادی گرا ۵- نظام خیرگرا (زیباگرا، نظام دینی)‌
چهار نظریه نخست در واقع اصول راهبردی اخلاق را ملاک نهایی می‌انگارند، اما در نظریه آخر خداوند متعال برترین زیبایی و مشخص کننده ملاک نهایی اخلاق است.
۱- نظام فایده گرا (سود انگاری) : در این نظام بالاترین سود برای بیشترین افراد همراه با کمترین زیان مورد نظر است. مطلوبیت یعنی خوب و بد بودن براساس نتیجه و آثار (حسن فعلی)‌ و نه نیت اشخاص (حسن فاعلی). این نظام از تئوری‌های غایت گــــرایانه (نتیجه گرا) است که توسط “جان استوارت میل ” ارائه شده است. در این مدل انسان و هر موجود زنده با محیط، بده بستان دارد. پس اشیاء و حوادث در غالب سرمایه دیده می شود این است که انسان، بی دغدغه هزینه فراوان انجام نمی دهد که سودی نداشته باشد. بر این اساس موسسه ای که اعتماد محیط را سرمایه بزرگ تلقی می‌کند، هرگز آنرا به راحتی از دست نمی‌دهد. فایده‌گرایی از نظر مفهومی به بهره‌وری نزدیک است. بالاترین سود با کمترین هزینه برای بیشترین مردم. اما در هر حال این ملاک نمی‌تواند ملاکی فراگیر برای همه اقدام های اخلاقی باشد زیرا ممکن است امکان استثمار را فراهم نماید.
۲- نظام وظیفه‌گرا: نظام وظیفه‌گرا را “امانوئل کانت” مطرح ساخت. او منتقد جدیِ فایده‌گرایی بود. کانت فلسفه اخلاق محض را کاملاً منزه از هر چیز تجربی می‌دانست و معتقد بود هنجارهای اخلاقی را نمی‌توان بر تجربه بنیان نهاد. کانت بر این باور بود که نباید فقط به آثار افعال (نتیجه گرایی) نگاه کرد. او معتقد بود فعل اخلاقی مستلزم انتخاب وظیفه است که با مقاومت درونی ما در برابر خواسته‌ها و تمایلات طبیعی و نفسانی همراه است. کانت وظیفه و تکلیف را ملاک اخلاقی بودن می‌دانست.
۳- نظام عدالت‌گرا: نظریه‌پردازان عدالت فراگیر معتقدند کانت اخلاق را بصورت کاربردی بی‌روح از عقل درآورده است. اینان از ملاک‌های فردگرایانه در اخلاق دوری جسته‌اند و بر نقش بنیادین و اساسی عدالت اجتماعی تأکید کرده‌اند. علامت فراگیر که بر بهره‌مندی عادلانه تکیه می‌کند بی‌تردید از مهم‌ترین اصول راهبردی اخلاق است و در آموزه‌های دینی نیز آمده است، اما ملاک نهایی اخلاق نیست، زیرا همه احکام اخلاقی مثل ایثار، عشق و تفضل را پاسخ نمی‌دهد.
۴- نظام آزادی گرا: طرفداران این نظریه نخستین نیاز آدمی را آزادی می‌دانند نه عدالت، پس ملاک نهایی ارزشها را آزادی می‌دانند. اما تعریف دقیق آزادی مشکل است. به تعبیر “اسپینوزا” آزادی در گرو انگیزه‌های فعال و درونی برخاسته از بصیرت آدمی نسبت به هستی است.
۵- نظام خیرگرا (زیباگرا ـ نظام دینی): در نظام اخلاقی دینی ملاک نهایی اخلاق، خدا و تقرب به او و رضایت اوست. تمام ادیان آسمانی خداوند را ملاک نهایی اخلاق دانسته‌اند. خدا زیبای محض است و معنا بخش زیبایی و خیر مطلق است و نیز آفریننده هر امر خیر.
با خدا می‌توان تکالیف انسان را معنادار کرد، چون خدا مطلق و نامشروط است. لذا محتاج ملاک دیگری برای ارزش یافتن نیستیم. پس شاخص خوب، رفتار نزدیک کننده به خدا و شاخص بد، رفتار دور کننده از خداست.
در نظام اخلاقی دینی رضایت خدا همه ملاک‌های عدالت و آزادی و رساندن بیشترین سود را در برمی‌گیرد. رضایت و عدم رضایت خدا هر دو بعد نیات و مقاصد (حسن فاعلی) و آثار و نتایج (حسن فعلی) را فرا می‌گیرد و علاوه بر تعریف بایدها، به آنها قداست هم می‌بخشد. قدسی بودن ارزش‌ها ضامن اجرائی اخلاق است.( بهاری فر و جواهری ، ۱۳۸۹ ) .
۲-۲-۲-۵ عوامل پایه‌ای و اساسی در اخلاق حرفه ای از دیدگاه زیونتس
۱-استقلال حرفه‌ای اخلاق علمی

از ضعیف بودن میدان گرانشی استفاده کرده و می نوسیم:

بنابراین تا تقریب مرتبه اول  و شرط بهنجارش داریم:

و به دست می آوریم:

بنابراین با تقریب های بالا نتیچه ی زیر به دست می آید.

در این حد مولفه  خیلی بزرگتر از دیگر مولفه ها در  پس توجه خود را به مولفه ی  معطوف خواهیم کرد. رد تانسور انرژی- تکانه  برابر خواهد بود

اگر این رابطه را در معادله ی ۲-۲۷ قرار دهیم نتیجه می شود:

این معادله مشتقات متریک در داخل  را به چگالی انرژی مربوط می کند. برای آنکه عبارت مشخصی بر حسب متریک به دست آوریم باید ابتدا  را حساب کنیم در حقیقت فقط به  نیاز خواهیم داشت زیرا  است. پس

جمله ی دوم سمت راست برای میدان های ایستا و مستقل از زمان صفر است. جمله ی سوم و چهارم نیز به صورت  می باشند که در تقریب رتبه سه سهم خواهند داشت. و در تقریبی که ما به کار برده ایم از آنها صرف نظر می شود. بنابراین خواهیم داشت:

و بنابراین

با مقایسه این رابطه با معادله ی ۲-۳۷ می توان دریافت که مولفه  معادله ی اینشتین در حد نیوتونی برابر است

از طرفی  بنابراین و با توجه به معادله ی ۲-۲۱ داریم  پس معادلات اینشتین به شکل کامل می توان به صورت زیر نوشت.

در اینجا  ثابت کیهانشناسی است. در زمان ارائه ی معادلات نسبیت عام تصور عمومی بر این بود که جهان ایستا است. البته معادلات با این تصور سازگار نیستند. اینشتین برای رفع مشکل جمله ی  را در معادلات خود وارد کرد. می توان نشان داد معادلات اینشتین در کیهانشناسی با حضور جمله ی  ، شامل جواب های ایستا نیز خواهند بود گرچه این جواب ها پایدار نیستند. اما هنگامی که در سال ۱۹۲۹ ادوین هابل به طور تجربی نشان داد که جهان در مقیاس بزرگ در حال انبساط است، به نظر می رسید که نیازی به این جمله ی اضافی نیست. اما بعدها معلوم شد که کمیت  ، ارتباط نزدیکی با چگالی انرژی خلأ در فیزیک ذرات بنیادی دارد.
معادله ۲-۴۴ رفتار متقابل انحنای فضا- زمان و توزیع ماده را مشخص می کند. این معادله را می توان از وردش کنش زیر نیز به دست آورد، که قسمت گرانشی آن به کنش اینشتین- هیلبرت معروف است  .

در این رابطه  دترمینان  و  کنش ماده است.

۲-۵ کیهان شناسی استاندارد

کیهانشناسی استاندارد براساس سه فرض اصل کیهان شناسی، اصل موضوع وایل و نسبیت عام پایه گذاری شده است.

۲-۵-۱ اصل کیهانشناسی

یکی از فرض های اساسی کیهانشناسی که با مشاهدات تجربی نیز سازگار می باشد. این است که کهکشان ها در ابعاد بزرگ (  پارسک) به طور یکنواخت در جهت های مختلف توزیع شده اند. در این ابعاد، کهکشان ها یک توزیع همگن دارند یعنی در هر لحظه از زمان تمام نقاط فضا یکسان و شبیه یکدیگرند. منظور از همگن بودن این است که اگر یک خانواده تک پارامتری از ابر سطح های فضاگونه  وجود داشته باشند به طوری که در هر لحظه ی  برای دو نقطه دلخواه  یک ایزومتری نقطه  را به نقطه  تبدیل می کند. همچنین جهان در ابعاد بزرگ همسانگرد است یعنی اگر مجموعه ای از بردارهای زمان گونه که فضا-زمان را پر کرده اند، ( اگر بردار سرعت مماس بر این منخنی ها را u نمایش دهیم) وجود داشته باشند به طوریکه یک نقطه ی دلخواه مانندp و دو بردار  مطعلق به فضای مماسی  باشند. اگریک ایزومتری بگونه ای وجود داشته باشد که p و  را ثابت نگه داشته و  را به  تبدیل کند می گوییم فضا همسانگرد است  .
در واقع اصل موضوع کیهانشناسی بیان می کند که:
الف) یک نقطه مرجح در جهان وجود ندارد، یعنی جهان همگن است.
ب) هیچ جهت ویژه ای در جهان وجود ندارد، یعنی جهان همسانگرد است.

۲-۵-۲ اصل موضوع وایل

بر اساس این اصل کهکشان های تشکیل دهنده ی جهان شبیه ذرات یک سیال هستند. این ذرات در فضا-زمان روی ژئودزیک های زمان گونه حرکت می کنند که از نقطه ای در گذشته واگرا می شوند. این اصل موضوع ایجاب می کند که ژئودزیک ها یکدیگر را قطع نکنند، مگر در یک نقطه تکین در گذشته یا آینده. بنابراین از هر نقطه از فضا-زمان، تنها یک ژئودزیک عبور می کند، در نتیجه ماده در هر نقطه سرعتی یکتا دارد. پس سیالی که جهان را فرا گرفته، می تواند یک سیال کامل در نظر گرفته شود. این نکته اساسی در اصل موضوع وایل است  .

۲-۵-۳متریک رابرتسون- واکر^[۳]

اگر فضا-زمان را به مجموعه ای از ابر سطح های فضاگونه تقسیم کنیم، هر ژئودزیک بر این سطوح عمود خواهد بود. اگر مختصات  را به گونه ای معرفی کنیم که ابر سطوحی که توسط سطوح (ثابت=t) داده می شوند به طوری که مختصات  در طول این ژئودزیک ها ثابت بماند چنین مختصاتی را، مختصات همراه^[۴] می نامند. بنابراین می توان پارامتر  را به گونه ای انتخاب کرد که در متریک فضا-زمان به شکل زیر وارد شود.

در این رابطه  متریکی است که هندسه ابر سطح را تعین می کند. در چنین چهارچوبی، نقاط با یک فاکتور زمانی معین از یکدیگر دور می شوند. بنابراین می توان فاکتور زمانی را به صورت زیر از بخش فضایی جدا کرد:

در این رابطه  فاکتور مقیاس و ضریبی است که تحول هندسی ابر سطح های (ثابت=t) را تعیین می کند و  زمان کیهانی است. البته باید توجه داشت که هر برش فضاگونه باید همگن، همسانگرد و مستقل از زمان باشد. این بدان معنی است که انحنای ابر سطح ها در هر نقطه باید ثابت باشد. از نظر ریاضی فضای انحنای ثابت با رابطه زیر مشخص می شود:

در این رابطه  مقدار ثابتی است که انحنای فضا را مشخص می کند. اگر رابطه ۲-۲۷ را در  ضرب کنیم بدست می آوریم:

این فضای سه بعدی باید حول هر نقطه ای همسانگرد باشد، یا به عبارتی دارای تقارن کروی باشد پس متریک مربوط به این فضا را می توان به صورت زیر نوشت  :

تجارب موفقیت آمیز سوئد و آمریکا در تعیین شاخص رضایت مشتری، موجب شد تا سازمان های اروپایی همچون مؤسسه ی کیفیت اروپا ^[۱۵۹]و سازمان مدیریت کیفیت اروپا^[۱۶۰]، تحت حمایت اتحادیه ی اروپایی اقدام به ایجاد شاخص رضایت مشتری در اروپا بنمایند(کاووسی و سقایی،۱۳۸۴ ،۴۱۹).
شاخص رضایت مشتری اروپایی از لحاظ نظری تعدیل شده ی مدل شاخص رضایت مشتری آمریکایی است . در این مدل کیفیت درک شده به دو بخش تقسیم می شود: جزء سخت افزار ،به معنای کیفیت تولید است در حالیکه جزء نرم افزار با خدمت مرتبط است، مانند ضمانت های داده شده، خدمات پس از فروش. در اواسط بهار ۲۰۰۰، مؤسسه ی کیفیت اروپا تصمیم گرفت که برنامه ی شاخص رضایت مشتری اروپایی را رها کند، در نتیجه سازمان مدیریت کیفیت اروپا و سازمان بین المللی کانون مشتری^[۱۶۱] ، کل برنامه را برعهده گرفته و بررسی های منظمی از شاخص رضایت مشتری اروپایی انجام دادند. هدفشان فراتر از رضایت مشتریان بود و شامل ” نتایج مردم” و ” نتایج جامعه” مطابق با ابعاد ایجاد شده در مدل تعالی شاخص رضایت مشتری اروپایی بود(گریگرودیس^[۱۶۲]،۲۰۰۴، ۳۴۶-۳۴۷).
شکل ۲-۱۷: مدل شاخص رضایت مشتری اروپایی(گریگرودیس،۲۰۰۴ ،۳۴۵)
۲-۲۸-۴ شاخص رضایت مشتری ایرانی
بر اساس تئوری بازاریابی و تجربه ی عملی، شرکت ها بایستی برای راضی نگه داشتن مشتریان ،عملکردشان را بهبود دهند تا بتوانند در محیط کسب و کار به شدت رقابتی به مزیت رقابتی پایدار دست

یابند. زیرا نتیجه ی اصلی رضایت مشتری، وفاداری مشتری است و شرکت ها با سهم زیادی از مشتریان وفادار به دلایل افزایش نرخ خرید مجدد، خریداران بالقوه زیاد، تمایل به قیمت های بالاتر، رفتار توصیه ای مثبت و هزینه های جایگزینی کم، سود می برند(برون و گروند^[۱۶۳]،۲۰۰۰ ،۱۰۱۷). به علت نقش حیاتی رضایت مشتری و وفاداری ، تجزیه و تحلیل ارتباط این متغیرها به طور کلی پذیرفته شده است و بایستی در بین شرکت ها ،صنایع، بخش ها و ملل مقایسه گردند. با وجود این که ادبیات بازاریابی بر اهمیت بالقوه ی اعتماد برای وفاداری و رضایت مشتری تأکید دارد، ولی این عامل در شاخص های ملی وجود ندارد(آیدین^[۱۶۴]،۲۰۰۵ ،۴۹۰). اعتماد عامل مهمی برای افزایش وفاداری مشتری است(فورنیر^[۱۶۵]،۱۹۹۸). به نظر می آید که اگر یک گروه به گروه دیگری اعتماد کند ، نیات رفتاری مثبتی متقابلاً ایجاد می شود. بنابراین، وقتی مشتری به مارک تجاری اعتماد می کند مشتری احتمالاً گرایش مثبتی نسبت به مارک تجاری نشان خواهد داد(لائو و لی^[۱۶۶]،۱۹۹۹).
برای اعتماد به مارک تجاری ،مشتریان بایستی نه تنها پیامدهای مثبت را درک کنند بلکه آن ها بایستی اعتقاد داشته باشند که این پیامدهای مثبت در آینده هم ادامه خواهد داشت(آندرسون و ناروس،۱۹۹۰). به هر حال ثابت شده که پیامد مثبت مارک تجاری موجب کسب رضایت خواهد شد. در نتیجه بایستی رابطه مثبتی بین رضایت مشتری و اعتماد وجود داشته باشد(آیدین،۴،۲۰۰۵).
بر اساس مطالعات جانسون و دیگران(۲۰۰۱) ،داده های انتظارات مشتری بعد از خرید یا موقعی که رضایت سنجیده می شود،حاصل می گردد. آنچه واقعاً جمع آوری می شود درک مشتری از تصویر مارک تجاری شرکت است. ضمناً تصویر شرکت غالباً از طریق تجربه مصرف اخیر یا رضایت مشتری تحت تأثیر قرار خواهد گرفت، بنابراین پیامد تصویر شرکت بایستی به جای تحریک مشتری موجب رضایت مشتری باشد .تغییر عمده ی دیگر در مدل جانسون و دیگران(۲۰۰۱) ،جایگزینی رفتار شکایتی با رسیدگی به شکایات می باشد. رسیدگی به شکایات بایستی تأثیر مثبت و شکایات ضعیف رسیده شده باید تأثیر منفی روی رضایت داشته باشند. این مطلب در واقع ماهیت سیستم های مدیریت شکایات را منعکس می کند(جانسون،۲۰۰۱). بر اساس مطالعه ی آیدین و اٌزر (۲۰۰۵) و مطالعه ی جانسون (۲۰۰۱)، مدیریت شکایات قبل از بررسی های صورت گرفته از مشتری اتفاق می افتد، بنابراین رسیدگی به شکایات مشتری بایستی به جای پیامد رضایت مشتری به عنوان محرک رضایت مشتری در نظر گرفته شود.
پورتر^[۱۶۷](۱۹۸۸)، هزینه های جایگزینی را به عنوان هزینه هایی برای خریداران ناشی از جایگزین نمودن محصول یک عرضه کننده با عرضه کننده ی دیگرتعریف می کند. هزینه های جایگزینی شامل هزینه های مالی(هزینه ی پولی،هزینه ی از دست دادن منفعت)، هزینه های روانی(هزینه ی عدم اطمینان) و هزینه های طرز عمل (هزینه ی ارزیابی، هزینه ی یادگیری، هزینه ی راه اندازی) می باشد. براساس ادبیات ،هرچه رضایت مشتری و اعتماد مشتری به شرکت افزایش یابد ،هزینه های جایگزینی افزایش می یابد و هر چه هزینه های جایگزینی بیشتر گردد ، وفاداری مشتریان افزایش می یابد(آیدین،۲۰۰۵).
تحقیقات زیادی بر اهمیت تعهد به عنوان عامل کلیدی در ایجاد و حفظ ارتباط بلندمدت بین شرکای تجاری تأکید کرده اند (دوایر،۱۹۸۷ومورگان،۱۹۹۴).اکثر محققان تعهد را به عنوان سازه ی جهانی که نیت تداوم ارتباط را می سنجد ، مطالعه کرده اند. برخی محققان در ۱۰ سال گذشته سعی کرده اند از یافته های روانشناسی اجتماعی بهره برده و تعهد را به عنوان سازه ای که از سه جزء ( عاطفی، محاسبه ای و هنجاری) تشکیل شده و محرک های مختلفی را برای تداوم ارتباط منعکس می کند، مطالعه کنند(کاتر،۱،۲۰۰۸).
تحقیقات پیشین بر تعهد عاطفی و محاسبه ای تأکید داشته اند و به طور کلی در تحلیل هایشان ،تعهد هنجاری را به میان نیاورده اند(جانسون،۲۰۰۱ و کومر،۱۹۹۴). تعهد عاطفی یعنی این که مشتری بخاطر لذت بردن از ارتباط با شرکت،دوست داشتن شرکت و احساس تعلق به شرکت ارتباط خود با شرکت را حفظ می کند( پیوستگی به واسطه ی ارتباط و تعلق). تعهد محاسبه ای به این معنا است که مشتریان رابطه با شرکت را بخاطر هزینه های جایگزینی مورد انتظار یا فقدان جایگزین ،حفظ می کنند(پیوستگی به دلایل ابزاری).
تعهد هنجاری به این معنا است که مشتریان فقط بخاطر اینکه احساس می کنند بایستی در شرکت بمانند رابطه شان را با شرکت حفظ می کنند(پیوستگی به واسطه ی نوعی الزام)(کاتر،۲،۲۰۰۸).
اعتماد، محرکی هم برای تعهد و هم برای ارتباطات موفق آمیز می باشد.(مورگان،۱۹۹۴). اعتماد بر اساس رفتار گذشته می باشد و افراد را قادر می کند تا در مورد آینده تفکر کرده و در نتیجه به هم متعهد گردند. وقتی یک خریدار به فروشنده ای اعتماد می کند ،خریدار و فروشنده آمادگی بیشتری برای از دست دادن منافع کوتاه مدت به دلیل اعتقاد راسخ برای ارتباط بالقوه ی آینده دارند. خریدار وقتی متعهد می گردد، احساس آسیب پذیری بیشتری می کند، بنابراین خریداران تنها به عرضه کنندگانی متعهد می گردند که بتوانند به آن ها اغتماد کنند(والتر و ریتر^[۱۶۸]،۲۰۰۳). مطالعات تجربی بسیاری تأثیر مثبت اعتماد بر تعهد که به
عنوان جزء عاطفی تعهد مفهوم سازی شده بود را نشان داده اند( مورگان،۱۹۹۲و گودمن^[۱۶۹]،۲۰۰۱).تحقیقاتی که تعهد را به دو جزء عاطفی و محاسبه ای مفهوم سازی کرده اند تأثیر مثبت اعتماد بر تعهد عاطفی و تأثیر منفی اعتماد بر تعهد محاسبه ای را نشان داده اند(رویتر^[۱۷۰]،۲۰۰۱ و رویتر،۱۹۹۹). وقتی اعتماد بالاست احتمال تداوم ارتباط مشتریان با شرکت افزایش می یابد ، وقتی اعتماد پایین است تداوم ارتباط با شرکت به محاسبه ی هزینه های جایگزینی و تعهد محاسبه ای بستگی دارد. وقتی اعتماد افزایش می یابد دلایل کمتری برای تداوم ارتباط بر اساس تعهد محاسبه ای وجود دارد.دی رویتر و سمیجن^[۱۷۱](۲۰۰۱) که با سه جزء، تعهد را مفهوم سازی کرده بودند،تأثیر مثبت اعتماد بر تعهد هنجاری را در زمینه ی ارتباط کسب و کار بین المللی یافتند( دی رویترو همکاران ،۲۰۰۱) .
وفاداری به عنوان سازه ای که احتمال بازگشت مجدد خریداران و خرید مجدد آن ها را می سنجد، تعریف می شود. برخی از مؤلفان (بولتون، اسمیت و واگنر (۲۰۰۳)، لیپیر،فیلیترولت و چبیت (۱۹۹۹)، وی و انیو(۲۰۰۴) ،زیتامل، بری و پاراسورمان (۱۹۹۶)) به مفهوم مشابهی به عنوان نیات رفتاری اشاره دارند که شامل تجدید پیمان، ارائه ی توصیه ها و افزایش حمایت است(بون و شوماخر^[۱۷۲]،۲۰۰۳).محققان بر وجود تفاوت بین تعهد و وفاداری متفق القول نیستند. اکثر محققان اعتقاد دارند که این سازه ها به هم مرتبط هستند اما با این تفاوت که تعهد محرکی برای وفاداری است(بتی^[۱۷۳]،۱۹۸۸ و فولرتون^[۱۷۴]،۲۰۰۵). وقتی بخواهیم تفاوت بین تعهد و وفاداری را بیان کنیم، می توانیم ذکر کنیم که تعهد عمدتاً شناختی است و به قدرت طرز برخورد اشاره دارد(بتی،۲۰۰۳). از طرف دیگر وفاداری پاسخی رفتاری است که تابع فرایندهای روانی است(ژاکوبی و کینر^[۱۷۵]،۱۹۷۳).
تفاوت عمده بین وفاداری و تعهد این است که تعهد عمدتاً شامل محرک و طرز تلقی تداوم ارتباط است( این طرز تلقی از اجزای مختلفی تشکیل شده) در حالیکه وفاداری آمیزه ای از طرز تلقی و رفتار است و اغلب به عنوان حمایت مکرر و رفتار ارجاعی تعریف می گردد(کاتر،۲۰۰۸)دی رویتر و همکاران(۲۰۰۱) و وتزلز و همکاران(۱۹۹۸) پی بردند که تعهد عاطفی و تعهد محاسبه ای به طور مثبت ، نیت خریداران به تداوم ارتباط را تحت تأثیر قرار می دهد (دی رویتر و همکاران،۲۰۰۱ و وتزلز و همکاران^[۱۷۶]،۱۹۹۸). از سوی
دیگر، فولرتون(۲۰۰۵) و گانریس^[۱۷۷](۲۰۰۵) پی بردند که تعهد عاطفی نیات مثبتی برای حفظ و تقویت ارتباط ایجاد می کند، تعهد محاسبه ای تأثیرات مغایری دارد(گانریس،۲۰۰۵ و فولرتون ،۲۰۰۵).
می توان چنین توضیح داد که به واسطه ی ایجاد وابستگی ،خریداران احساس می کنند که در جستجو برای خارج شدن از شرایط فعلی، تحت فشارند. کومر و همکاران(۱۹۹۴) تصدیق کردند که تعهد عاطفی تأثیر مطلوب زیادی بر نیت ادامه ی ارتباط دارد. تعهد هنجاری به طور مثبت ولی با مقدار کمی، نیت ادامه ی ارتباط را تحت تأثیر قرار می دهد(کومر و همکاران،۱۹۹۴). در راستای تحقیقات انجام شده تأثیر مثبت تعهد عاطفی بر وفاداری نشان داده شد. در ارتباطاتی که مشتریان ارتباط را بخاطر آنکه سرویس دهنده را دوست داشته و از کار کردن با آن لذت می برند ادامه می دهند ، احتمال وفادار ماندن به سرویس دهنده بیشتر می گردد(کاتر،۲۰۰۸). همچنین تأثیر مثبت تعهد هنجاری بر وفاداری هم نشان داده شد(کومر و همکاران ،۱۹۹۴ و بلومر و همکاران ۲۰۰۷).
در ارتباطاتی که مشتریان احساس می کنند که بایستی کار با سرویس دهنده را بخاطر التزام اخلاقی ادامه بدهند،به احتمال زیادی به سرویس دهنده وفادار می گردند(کاتر ،۲۰۰۸).از طرف دیگر تأثیر منفی تعهد محاسبه ای بر وفاداری نشان داده شد(فولرتون،۲۰۰۵ و بلومرو همکاران،۲۰۰۷). مشتریانی که به طور محاسبه ای متعهد شده اند ،حساسیت زیادی نسبت به تغییرات هزینه- منفعت در بازار دارند، بنابراین مشتریان با سطح بالایی از تعهد محاسبه ای تمایل نخواهند داشت که کلمات مصطلح مثبتی ادا کنند و نیات خریدشان را افزایش دهند(بلومر و همکاران،۲۰۰۷). شایان ذکر است که پژوهشی درباره ی محرک های تعهد و اجزاء تعهد و ارزیابی اجزاء تعهد بر وفاداری مشتری از دیدگاه مشتریان در بخش خدمات شرکت های اروپای شرقی و اروپای مرکزی توسط کاتر و زبکر^[۱۷۸](۲۰۰۸) صورت گرفته است. در پژوهش آن ها بر اساس یافته های روانشناسی - اجتماعی تعهد به سه جزء تعهد عاطفی، محاسبه ای و هنجاری تقسیم شده است. یافته های پژوهش نشان داده است که ارتباط مثبتی بین اعتماد و تعهد عاطفی وجود دارد و ارتباط منفی، بین اعتماد و تعهد محاسبه ای و ارتباط مثبت، بین اعتماد و تعهد هنجاری تأیید نشد. همچنین ارتباط مثبت بین رضایت و تعهد عاطفی و ارتباط منفی بین رضایت و تعهد محاسبه ای تأیید شد و ارتباط مثبت بین رضایت و تعهد هنجاری تأیید نگردید. بر اساس یافته های ا پژوهش آن ها ارتباط مثبت بین تعهد عاطفی و وفاداری تأیید شد و ارتباط مثبت بین تعهد هنجاری با وفاداری تأیید نشد و ارتباط بین تعهد محاسبه ای با وفاداری معنادار نبود. همچنین ارتباط مثبت بین تعهد عاطفی با تعهد هنجاری تأیید
شد(کاتر،۲۰۰۸). با توجه به تمامی این عوامل و شاخص های رضایت مشتری مختلفی که وجود دارد، در نهایت شاخص رضایت مشتری ایرانی به صورت زیر پیش بینی و طراحی شد:
اعتماد
تعهد عاطفی
تعهد هنجاری
شکل۲-۱۸: شاخص نهایی رضایت مشتری ایرانی (فانی و همکاران،۱۳۸۷)
۲-۲۹ مهمترین اثرات رضایت مشتری بر فرایندهای سازمان
-کاهش مستمر هزینه ها و کوتاه شدن زمان چرخه های کاری به دلیل استفاده ی مؤثر از منابع
-بهبود نتایج عملیات و سازگاری و قابل پیش بینی شدن این نتایج(توصیه های بهبود)
-ایجاد امکان پرداخت به فرصت های متمرکز و اولویت بندی شده برای انجام عملیات بهبود
-افزایش توانایی ایجاد ارزش برای هر دو طرف
-انتقال اهمیت تأمین خواسته های مشتری و همچنین الزامات قانونی و مقررات به سازمان
-پایه گذاری خط مشی کیفیت(مقصودی،۲۶۰،۱۳۸۲).
از نظر مؤسسه ،رضایت مشتری حاصل یک سیستم سه قسمتی است که عبارتند از:
عملکردهای (فرایندها) مؤسسه، کارکنان مؤسسه که ارائه دهنده ی محصول یا خدمت هستند و انتظارات مشتری. اثربخشی این سیستم سه قسمتی بستگی به ادغام مناسب این قسمت ها با یکدیگر دارد. منطقه مشترک بین این سه قسمت بیانگر رضایت مشتری است(اسویفت و همکاران^[۱۷۹]،۱۹۹۸، ۱۱۹-۱۲۰).
۲-۳۰ نتیجه گیری و مدل مفهومی پژوهش
محققان بازاریابی مزایای رضایت و کیفیت را بسیار ستوده اند و آن ها را به عنوان شاخص هایی از مزیت رقابتی سازمان نام برده اند(رویتر،۱۹۷۷ ،۳۸۸). از طرفی وفاداری، به دلیل اثر نهایی آن بر خرید مجدد مشتریان یکی از مهمترین سازه ها در بازاریابی خدمات است. در حقیقت مشتریان وفاداری که دست به خریدهای مکرر می زنند، پایه و اساس هر کسب و کاری محسوب می شوند.
بلومر و همکارانش(۱۹۹۸) مدلی از چگونگی اثرگذاری تصویر ذهنی، کیفیت خدمات و رضایت مشتری بر وفاداری وی ارائه کرده اند. یافته های تحقیق آن ها نشان می دهد که تصویر ذهنی به صورت غیرمستقیم و از طریق کیفیت خدمات بر وفاداری اثر می گذارد. از طرفی کیفیت خدمات هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیرمستقیم (از طریق رضایت) بر وفاداری اثر می گذارد(حقیقی و همکاران،۱۳۸۲).
کاروانا در پژوهشی که در زمینه ی ارتباط بین کیفیت خدمات،رضایت مشتری و وفاداری در بانک های مالت انجام داد، به این نتیجه رسید که رضایت مشتری نقش میانجی در اثر کیفیت خدمات بر وفاداری ایفا می کند. در حقیقت کیفیت خدمات از طریق رضایت مشتری بر وفاداری اثرگذار است(حقیقی و همکاران ،۱۳۸۲).براساس این تحقیقات و بسیاری از تحقیقات مشابه دیگر ، مدل مفهومی پژوهش، برگرفته از ترکیب سه مدل زیر می باشد:
اعتماد
وفاداری
رضایت مشتری
تعهد
شکل۲-۱۹:مدل ارتباط اعتماد و رضایت مشتری با تعهد و وفاداری(لورن و لین،۲۰۰۳)
کیفیت خدمات:
عوامل محسوس
قابلیت اعتماد

و) درخصوص هزینه های ریالی بر اساس شاخص عمده فروشی در بخش مربوط، اعلام شده از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و با نظر کارشناس محاسبه خواهد شد.
۲) خالص ارزش روز داراییها؛
۳) تنزیل جریان وجوه نقد شرکت در ده سال آینده با نرخ بازده سرمایهگذاری معادل نرخ مؤثر سود علی الحساب سپردههای سرمایهگذاری بلندمدت پنج ساله بانکی ۱۷درصد به علاوه پنج درصد؛
۴) ارزش اسمی سهام؛
۵) ارزش ویژه دفتری؛
۶) ارزش اسمی سهام حداکثر ده سال قبل از سال واگذاری با اعمال شاخص تورم عمده فروشی.
۲-۲۳. پیشینه تحقیقات انجام شده مرتبط با موضوع تحقیق
اصطلاح “سرمایه فکری” اولین بار توسط جان کنزگالبریت در سال ۱۹۶۹ به کار گرفته شد. وی بر این باور بود که سرمایه فکری فراتر از ” تفکر به معنای تفکر صرف” است و درجهای از اقدام فکری را نیز شامل میگردد. در این معنا، سرمایه فکری نه تنها به خودی خود یک دارایی نامشهود ایستا است، بلکه یک فرایند ایدئولوژیکی است و وسیلهای برای رسیدن به هدف محصول میگردد. از آغاز پژوهش در مورد سرمایه فکری در اوایل دهه ۱۹۸۰، تعاریف متعددی از سرمایه فکری ارائه شده است که همگی بیانگر مفاهیم کلی هستند؛ زیرا ارائه یک تعریف دقیق از سرمایه فکری دشوار است. از این رو، با وجود تلاشهای فراوان، پژوهشگران سرمایه فکری، یک تعریف پذیرفته شده عمومی از سرمایه فکری وجود ندارد و کلیه تعاریف ارائه شده کم و بیش شبیه به یکدیگر هستند. این تعاریف و مفاهیم زیربنایی، اساس و پایه مفیدی را برای درک سرمایه فکری ارائه میکنند. (بونتیس،۱۹۹۸) اما، آنها فاقد ویژگیهای لازم برای شناسایی، طبقهبندی و اندازه گیری هستند. به عنوان نمونه، لوثی (۱۹۹۸)، بر این باور است که طرحهای طبقهبندی ارائه شده توسط محققان به درک اجزای سرمایه فکری کمک میکند. درک اجزای مختلف سرمایه فکری به بهبود مدیریت و استفاده از آن در سطح عملیاتی و استراتژیک منجر میگردد. متداولترین طرح طبقهبندی، سرمایه فکری را به سه جزء سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری تقسیم میکند. همچنین بررسی سرمایه نوآوری موضوع جدیدی است که در ادبیات و پژوهشهای حسابداری کمتر به آن پرداخته شده است. (لوثی،۱۹۹۸)

۲-۲۳-۱. تحقیقات انجام شده در خارج از کشور
ریاحی بلکویی(۲۰۰۳)
محقق در این تحقیق به بررسی تأثیر سرمایه فکری بر عملکرد شرکتهای چند ملیتی آمریکایی در دروه زمانی ۱۹۹۶-۱۹۹۲ پرداخته است. جامعه آماری وی ۱۰۰ شرکت تولیدی و خدماتی چند ملیتی آمریکایی در سال ۱۹۹۱ و نمونه آماری آن ۸۱ شرکتی بود که داده های مورد نیاز پژوهش را در سالهای مورد بررسی ارائه کرده بودند. در این راستا، وی"تعداد درخواستهای حفاظت از علائم تجاری ” توسط هر شرکت در طی یک دوره ده ساله منتهی به ۱۹۹۱ را به عنوان معیاری برای سنجش سرمایه فکری و ” نسبت ارزش افزوده به کل داراییها” را به عنوان معیاری برای سنجش عملکرد شرکت در نظر گرفت. در واقع، متغیر مستقل این پژوهش، تفاوت بین تعداد درخواست علائم تجاری توسط هر شرکت و میانه تعداد درخواست علائم تجاری در نمونه مورد بررسی و متغیر وابسته پژوهش نیز تفاوت میانگین ۵ ساله (۱۹۹۶- ۱۹۹۲) نسبت ارزش افزوده به کل داراییها و میانه میانگین ۵ ساله (۱۹۹۶-۱۹۹۲)، این نسبت در نمونه مورد مطالعه بود. نتایج وی حاکی از آن است که بین عملکرد شرکتهای چند ملیتی آمریکایی و سرمایه فکری شرکت رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد.
چن و همکاران(۲۰۰۵)
این محققین رابطه بین سرمایه فکری با ارزش بازار و عملکرد مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس سهام تایوان در دوره زمانی ۲۰۰۲-۱۹۹۲ را به گونهای تجربی بررسی کردند. آنها سرمایه فکری را با بهره گرفتن از ضریب ارزش افزوده فکری و اجزای آن مخارج تحقیق و توسعه تقسیم بر ارزش دفتری سهام عادی و هزینه تبلیغات تقسیم بر ارزش دفتری سهام عادی و ارزش بازار و عملکرد مالی را با بهره گرفتن از نسبتهای ارزش بازار به ارزش دفتری، بازده حقوق صاحبان سهام، بازده داراییها، رشد درآمد و بهره وری کارکنان، اندازه گیری نمودند. روش آماری مورد استفاده در این پژوهش، رگرسیون خطی چندگانه بود. نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها نشان داد که سرمایه فکری اثر مثبتی بر ارزش بازار و عملکرد مالی دارد و ممکن است معیاری برای عملکرد آتی محسوب گردد. همچنین، شواهد ارائه شده حاکی از آن بود که مخارج تحقیق و توسعه اطلاعات بیشتری را در مورد سرمایه ساختاری ارائه مینماید و دارای رابطه مثبتی با سودآوری و ارزش بازار شرکت میباشد.
چانگ(۲۰۰۷)
چانگ با بهره گرفتن از ضریب ارزش افزوده فکری و ضریب ارزش افزوده فکری تعدیل شده، تأثیر سرمایه فکری را بر ارزش بازار (نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری و نسبت قیمت به سود) و سود آوری ( بازده داراییها، بازده حقوق صاحبان سهام، قدرت سودآوری ساده و حاشیه سود) در صنعت تکنولوژی اطلاعات تایوان طی سالهای ۲۰۰۵-۲۰۰۱ بررسی نمود. وی از طریق گنجاندن مخارج تحقیق و توسعه و اموال فکری به عنوان دو متغیر مستقل جداگانه در مورد رگرسیون خطی چندگانه، ضریب ارزش افزوده فکری پالیک (۱۹۹۷)، را تعدیل کرد. نتایج وی نشان داد که در سطح کل صنعت مربوطه، سرمایه فکری و اجزای آن، فقط رابطه مثبت معنیداری با سودآوری و ارزش بازار دارند. اما در زمینه های مختلف هر صنعت تکنولوژی اطلاعات، رابطه مثبت و یا منفی معنیداری بین سرمایه فکری و اجزای آن با ارزش بازار و سود آوری وجود دارد. همچنین، نتایج آزمون ضریب ارزش افزوده فکری تعدیل شده بر اهمیت مخارج تحقیق و توسعه و اموال فکری برای افزایش ارزش بازار و سود آوری شرکت تأکید میکرد.
تن و همکاران(۲۰۰۷)
این محققان نیز در پژوهشی به بررسی رابطه بین سرمایه فکر و بازده مالی ۱۵۰ شرکت پذیرفته شده در بورس سهام سنگاپور در دوره زمانی ۲۰۰۲-۲۰۰۰ پرداختند. برای این منظور آنها سه نسبت بازده حقوق صاحبان سهام ، سود هر سهم و بازده سالانه هر سهم را به عنوان شاخصی برای بازده مالی، و سه جزء ضریب ارزش افزوده فکری پالیک (۱۹۹۷)، را به عنوان شاخصی برای سرمایه فکری در نظر گرفتند.
روش آماری مورد استفاده در این پژوهش، رگرسیون حداقل مربعات جزئی بود. نتایج مطالعات آنها این بود که:

بین سرمایه فکری و عملکرد شرکت رابطه مثبتی وجود دارد.
بین سرمایه فکری و عملکرد آتی شرکت رابطه مثبتی وجود دارد.
بین نرخ رشد سرمایه فکری و عملکرد آتی شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
نقش سرمایه فکری در عملکرد صنایع مختلف، متفاوت است.
به گونه کلی، بررسی تحقیقات خارجی حاکی از این است که بین سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکت رابطه مثبت وجود دارد. اما شدت این رابطه در کشورها و صنایع مختلف متفاوت است. این امر نشان دهنده اهمیت نقش سرمایه فکری در ارتقا عملکرد مالی شرکتهای مختلف است.
کوجان سیوو^[۹۹](۲۰۰۵)
سرمایه فکری(IC) به قابلیت‌های رقابتپذیری بسیاری از شرکتها صرفنظر از صنعت اطلاق میشود. سرمایه فکری شامل منابع غیرمادی مانند قابلیت‌های کارکنان، منابع سازمانی، روش عملیاتی و روابط ذینفعان است. به سرمایه فکری اهمیت داده میشود. چرا که شرکتها به اطلاعات مربوط به آن احتیاج دارند. اندازه گیری عملکرد موجود اساساً روی جنبه های مالی و فیزیکی ناقص شرکتها متمرکز شده است و سیستمهای اندازه گیری بدون اطلاعات مربوط به عملکرد است. به هر حال، در سالهای اخیر، ابزارها و روش های خاص بسیاری برای اندازه گیری و مدیریت گسترش یافته است. این مقاله اطلاعاتی بر عملکرد شرکتهای فنلاندی، بکاربرنده یکی از این روش های جدید را ارائه میکند. متدلوژی ضریب ارزش افزوده سرمایه فکری، توسعه یافته توسط پالیک^[۱۰۰] برای اندازه گیری عملکرد کل یک شرکت بکار میرود.
در این تحقیق مفهوم تبعی درون یک شرکت بکار میرود. این روش بر این اساس ساخته شده است که ایجاد ارزش از دو دسته منبع اولیه مشتق میشود: منابع سرمایه فیزیکی و منابع سرمایه فکری. داده های مورد نیاز برای محاسبه را میتوان در سیستمهای مالی موجود شرکت یافت.
مطالعه کمی و بر اساس داده های گردآوری شده اداره مرکزی آمار فنلاند است و شامل اطلاعات از سیستمهای مالی شرکتهای فنلاندی در طی سالهای ٢٠٠١ تا ٢٠٠٣ میباشد. رویهم رفته، در هر سال، تقریباً ٢٠٠٠٠ شرکت مطالعه شدند. ١١ تا از بزرگترین صنایع مشمول مطالعه بودند و مورد مقایسه قرار گرفتند.
از نقطهنظر کاربردی، این مطالعه جهت شناخت اهمیت یا توانایی صنایع مختلف مهم است. بر پایه نتایج، تفاوتهای بزرگی میان دو مقیاس(VAIC , ICE) در شرکتها در صنایع مختلف وجود دارد. نتایج نشان میدهد که شرکتهای خدماتی بیشترین استفاده مؤثر را از همه منابعشان میبرند. در عوض، کمترین کارایی را در این میانگین، شرکتهای صنایع جنگل کاری و صنایع شیمیایی داشتند. بر طبق نتایج ICE شرکتهای بخش عرضه برق، گاز و آب بیشترین کارایی را در استفاده از سرمایه فکری داشتند.
از بعد علمی، مقاله شواهد تجربی از کاربرد یک ابزار اندازه گیری خاص ارائه میکند. بعلاوه این مقاله دانش عملکرد و بویژه عملکرد سرمایه فکری را در شرکتهای فنلاندی افزایش میدهد.
به هر حال، سرمایه فکری بایستی در محاسبات بکار رود، هر چند باز سئوالات بسیاری در رابطه روش VAIC وجود دارد و اینکه چه روشی برای اندازه گیری IC درست و بیعیب است جای سئوال دراد.
چن گوه^[۱۰۱] (٢٠٠۵)
سرمایه فکری منبع کلیدی خلق ارزش شده است؛ این مطلب بخصوص در علم راهبردی اقتصاد صحیح است مانند بانکداری، جائیکه ارزش افزوده مؤسسات، سازمانها و اشخاص مستقیماً در ارتباط با دانش و سرمایه فکری آنهاست. این مقاله عملکرد سرمایه فکری بانکهای تجاری مالزی را در طی سالهای ٢٠٠١ تا ٢٠٠٣ اندازه گرفته است. داده های موردنیاز برای محاسبه کارایی سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه بکار رفته از گزارشات سالانه بدست آمدند.
این مقاله اولین مطالعه بر روی عمکرد سرمایه فکری بانکهای مالزی است. این مقاله به بانکها این امکان را میدهد که مبنای خودشان را جهت الویتبندی و توسعه طرحهای استراتژیک ، براساس سطح کارایی تعیین کنند. همچنین یافتهها به ذینفعان و سرمایهگذاران در تشخیص پتانسیل ایجاد ارزش بانکها و به سیاستگذاران جهت فرمولبندی و ایفای سیاستها برای تأسیس یک بخش بانکداری ارتجاعی کمک میکند.
این مطالعه نشان داده که توانایی خلق ارزش بانکهای داخلی و خارجی مالزی تا حد زیادی وابسته به HCE (کارآیی سرمایه انسانی) است. آن بدین معنی است که سرمایهگذاری در سرمایه انسانی بازده نسبتاً بالاتری را نسبت به سرمایهگذاری در سرمایه فیزیکی و ساختاری دارد. این مقاله همچنین نشان میدهد که بانکهای خارجی، بانکهای کارآمدتری بودند اما در شرایط خلق ارزش، بانکهای داخلی ارزش افزوده بیشتری را نسبت به بانکهای خارجی خلق کردهاند.
آپوهامی^[۱۰۲](۲۰۰۷)
هدف این مقاله تحقیق در خصوص اثر خلق ارزش در افزایش قیمت سهام سرمایه گذاری است. نویسنده از اطلاعات جمعآوری شده از دو منبع زیر استفاده کرده است: ۱- شرکتهای لیست شده در بورس تایلند٢- ضریب ارزش افزوده فکری توسعه داده شده جهت تحقیق اثر کارآیی و خلق ارزش شرکت بر افزایش قیمت سهام سرمایهگذاران ، بعنوان مقیاس سرمایه فکری و مدل رگرسیون چندگانه .
تحقیق از گزارشات سالانه حسابرسی شده قیمت بازار سهام بورس تایلند استفاده میکند. جامعه آماری تحقیق شامل ٣٣ شرکت بیمه، مالی و بانکداری بورس تایلند در سال ٢٠٠۵ میباشد.
تحقیق تجربی نشان داد که سرمایه فکری شرکت یک رابطه معنی داری با افزایش قیمت سهام سرمایه گذاران دارد. یافتهها دانش پایه سرمایه فکری را افزایش میدهد و مفهوم سرمایه فکری را در بدست آوردن ضریب رقابتی در اقتصاد پایدار مانند تایلند توسعه میدهد. بدینگونه یک شرکت باتوجه به نتایج این تحقیق میتواند استراتژیهای تجاریاش را جهت افزایش کارایی منابعش و دست یافتن به مزایای رقابتی پایدار فرمبندی کند. (آپوهامی ، ٢٠٠٧ )
ویلیامز^[۱۰۳](٢٠٠٠)
این تحقیق با ادبیات قبلی بر روش های آشکارسازی سرمایه فکری در دو روش عمده تفکیک شده است. نخست این تحقیق یک آزمون طولی از روش های آشکارسازی سرمایه فکری در گزارشات سالانه از شرکتهای لیست شده از سال ١٩٩۶ تا ٢٠٠٠ آماده میکند دوم، این مقاله رابطه میان عملکرد سرمایه فکری و میان آشکار سازی سرمایه فکری را تحقیق میکند.
با توجه به اینکه اولین هدف اصلی این مقاله به نتیجه رسیده است، بر اساس یافته های گزارش شده که در مقایسه نتایج سالانه دوره بررسی بدست آمده این تحقیق یک افزایش عمده در میزان افشاء سازی سرمایه فکری در گزارشات سالانه شرکتهای سهامی عام بود.
در ارتباط با دومین هدف اصلی این تحقیق، یافته های تجربی یک رابطه منظمی بین عملکرد سرمایه فکری و میزان افشاء در طی دوره بررسی نشان نداد. نتایج بهرحال اظهار میکند اگر عملکرد سرمایه فکری مقدار بالایی باشد افشاء سازی کاهنده است.
در آخر بطور خلاصه این مقاله، بینشی با ارزش جهت راهنمایی ادبیات تحقیق سرمایه فکری تهیه میکند. راهنماییها عبارتند از:
یک نشان از تغییرات روش های افشاء سرمایه فکری شرکتهای سهامی عام در طول دهه۱۹۹۰ .
عاملهای تأثیرگذار بر روش های افشاء سرمایه فکری در طی دوره مزبور.
توجیه متدولوژی VAIC بعنوان یک تکنیک مناسب برای اندازه گیری عملکرد سرمایه فکری شرکتها.
پوتان و دیگران^[۱۰۴](۲۰۰۷)
هدف از این مقاله بررسی رابطه بین سرمایه فکری شرکتها و عملکرد مالی آنهاست. در این چارچوب از مدل پالیک استفاده شده است که یک تمرکز آسیایی و مروری بر داده های ١۵٠ شرکت بیان شده در بورس سنگاپور است در این پژوهش سرمایه فکری با سه متغییر عملکرد مالی تست و بررسی میشود.
داده های مورد بررسی در این پژوهش از صورتهای مالی حسابرسی شده پایان سال مالی شرکتهای فعال در بورس سنگاپور جمعآوری شده است و به سالهای ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٢ محدود شده است. (پوتان و همکاران،۲۰۰۷)
در این مقاله تعدادی از انواع تقسیمبندیها و مقیاسهای اندازه گیری سرمایه فکری بیان شده است و در مورد این تحقیق از ضریب ارزش افزوده سرمایه فکری پالیک استفاده شده است که ضریب ارزش افزوده سرمایه فکری خلاصهای از سه ضریب دیگر شامل الف) ضریب کارآیی سرمایه فیزیکی، ب) ضریب کارآیی سرمایه انسانی، ج) ضریب کارآیی سرمایه ساختاری است.
یافته های این پروژه نشان میدهد که سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکتها ارتباط مثبتی با یکدیگر دارند. سرمایه فکری شرکتها با عملکرد مالی آتی شرکتها ارتباط مثبتی دارد. نرخ رشد سرمایه فکری شرکتها ارتباط مثبتی نسبت به عملکرد شرکت دارد و توزیع سرمایه فکری نسبت به عملکرد شرکت در صنایع متفاوت است.
۲-۲۳-۲. تحقیقات انجام شده در داخل کشور
انواری رستمی (۱۳۸۴)